Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 2 trang 127 SGK Toán 9

Bài tập ôn tập cuối năm - Đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một vệ tinh địa tĩnh chuyển động theo quỹ đạo tròn cách bề mặt Trái Đất khoảng AB=36 000AB = 36\ 000 km, tâm quỹ đạo trùng với tâm OO của Trái Đất như hình bên. Vệ tinh phát tín hiệu vô tuyến theo đường thẳng đến một số vị trí trên bề mặt Trái Đất. Cho biết bán kính Trái Đất khoảng 6 4006\ 400 km, vị trí xa nhất trên bề mặt Trái Đất có thể nhận được tín hiệu từ vệ tinh cách vệ tinh bao nhiêu kilômét? (Làm tròn kết quả đến hàng đơn vị của km).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 127 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ: Điểm AA là vệ tinh ở ngoài cùng phía trên. Đường thẳng đứng từ AA đi qua BB rồi đến OO (tâm Trái Đất). AB=36 000AB = 36\ 000 km (khoảng cách từ vệ tinh đến bề mặt Trái Đất tại BB). Trái Đất là đường tròn tâm OO bán kính OB=OH=6 400OB = OH = 6\ 400 km. HH là điểm tiếp xúc trên bề mặt Trái Đất (vị trí xa nhất nhận được tín hiệu); AHAH là tiếp tuyến nên OH⊥AHOH \perp AH (góc vuông tại HH). Góc tại OO giữa OHOH và OAOA được đánh dấu vuông. Cần tính AHAH.

Lời giải

Phân tích hình vẽ.

Gọi AA là vị trí vệ tinh, OO là tâm Trái Đất, HH là vị trí xa nhất trên bề mặt Trái Đất nhận được tín hiệu.

Vì HH là điểm xa nhất nhận được tín hiệu đi theo đường thẳng từ vệ tinh, nên tia AHAH phải *tiếp xúc* với bề mặt Trái Đất tại HH. Do đó AHAH là tiếp tuyến của đường tròn tâm OO tại HH, suy ra
OH⊥AH tại H.OH \perp AH \text{ tại } H.
Vậy tam giác OAHOAH vuông tại HH.

Tính các cạnh đã biết.

- Bán kính Trái Đất: OH=6 400OH = 6\ 400 km.
- Khoảng cách từ vệ tinh đến tâm Trái Đất (đi qua BB trên bề mặt):
OA=OB+AB=6 400+36 000=42 400 (km).OA = OB + AB = 6\ 400 + 36\ 000 = 42\ 400 \text{ (km)}.

Áp dụng định lí Pythagore trong tam giác vuông OAHOAH (vuông tại HH), cạnh huyền là OAOA:
OA2=AH2+OH2.OA^2 = AH^2 + OH^2.
Suy ra:
AH=OA2−OH2=42 4002−6 4002.AH = \sqrt{OA^2 - OH^2} = \sqrt{42\ 400^2 - 6\ 400^2}.
Ta có:
42 4002−6 4002=(42 400−6 400)(42 400+6 400)=36 000⋅48 800=1 756 800 000.42\ 400^2 - 6\ 400^2 = (42\ 400 - 6\ 400)(42\ 400 + 6\ 400) = 36\ 000 \cdot 48\ 800 = 1\ 756\ 800\ 000.
Do đó:
AH=1 756 800 000≈41 914,2 (km).AH = \sqrt{1\ 756\ 800\ 000} \approx 41\ 914{,}2 \text{ (km)}.

Kết luận. Làm tròn đến hàng đơn vị, vị trí xa nhất trên bề mặt Trái Đất có thể nhận được tín hiệu cách vệ tinh khoảng
AH≈41 914 km.AH \approx 41\ 914 \text{ km}.

*Kiểm tra:* 41 9142=1 756 783 39641\ 914^2 = 1\ 756\ 783\ 396 và 41 9152=1 756 867 22541\ 915^2 = 1\ 756\ 867\ 225; giá trị 1 756 800 0001\ 756\ 800\ 000 nằm giữa hai số này và gần 41 91441\ 914 hơn, nên làm tròn được 41 91441\ 914 km. Hợp lí.

Đáp số

AH ≈ 41 914 km

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.