Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.28 trang 89 SGK Toán 9

Bài 30. Đa giác đều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác đều ABCABC nội tiếp đường tròn (O)(O) như Hình 9.54. Phép quay ngược chiều 60∘60^\circ tâm OO biến các điểm AA, BB, CC lần lượt thành các điểm DD, EE, FF. Chứng minh rằng ADBECFADBECF là một lục giác đều.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 89 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.54: đường tròn tâm OO; tam giác đều ABCABC nội tiếp đường tròn, với đỉnh AA ở phía trên, đỉnh BB ở dưới bên trái, đỉnh CC ở bên phải.

Lời giải

Bước 1. Sáu điểm A,D,B,E,C,FA,D,B,E,C,F cùng nằm trên (O)(O).

Phép quay tâm OO giữ nguyên khoảng cách từ mỗi điểm đến tâm OO. Do A,B,C∈(O)A,B,C\in(O) nên:
OD=OA=R,OE=OB=R,OF=OC=R.OD=OA=R,\quad OE=OB=R,\quad OF=OC=R.
Vậy D,E,FD,E,F cũng thuộc đường tròn (O)(O), tức sáu điểm A,D,B,E,C,FA,D,B,E,C,F đều nằm trên (O)(O).

Bước 2. Các cung do tam giác đều và phép quay tạo ra.

Vì tam giác ABCABC đều nội tiếp (O)(O) nên ba điểm A,B,CA,B,C chia đường tròn thành ba cung bằng nhau:
cung AB=cung BC=cung CA=120∘.\text{cung } AB=\text{cung } BC=\text{cung } CA=120^\circ.
Phép quay ngược chiều 60∘60^\circ tâm OO biến A→DA\to D, B→EB\to E, C→FC\to F, nên cung (đo ngược chiều kim đồng hồ) nối mỗi điểm với ảnh của nó bằng đúng góc quay:
cung AD=cung BE=cung CF=60∘.\text{cung } AD=\text{cung } BE=\text{cung } CF=60^\circ.

Bước 3. Sáu điểm chia (O)(O) thành sáu cung bằng nhau.

Đi theo chiều ngược kim đồng hồ bắt đầu từ AA, ta gặp lần lượt A,D,B,E,C,FA,D,B,E,C,F. Tính số đo từng cung nhỏ liên tiếp:
- cung AD=60∘\text{cung } AD=60^\circ;
- cung DB=cung AB−cung AD=120∘−60∘=60∘\text{cung } DB=\text{cung } AB-\text{cung } AD=120^\circ-60^\circ=60^\circ;
- cung BE=60∘\text{cung } BE=60^\circ;
- cung EC=cung BC−cung BE=120∘−60∘=60∘\text{cung } EC=\text{cung } BC-\text{cung } BE=120^\circ-60^\circ=60^\circ;
- cung CF=60∘\text{cung } CF=60^\circ;
- cung FA=cung CA−cung CF=120∘−60∘=60∘\text{cung } FA=\text{cung } CA-\text{cung } CF=120^\circ-60^\circ=60^\circ.

Vậy sáu điểm A,D,B,E,C,FA,D,B,E,C,F chia đường tròn (O)(O) thành sáu cung bằng nhau, mỗi cung 60∘60^\circ (tổng 6×60∘=360∘6\times60^\circ=360^\circ, đúng).

Bước 4. Kết luận.

- Các cạnh AD,DB,BE,EC,CF,FAAD,DB,BE,EC,CF,FA căng các cung bằng nhau (60∘60^\circ) nên chúng bằng nhau: lục giác có sáu cạnh bằng nhau.
- Mỗi góc của lục giác là góc nội tiếp chắn cung gồm bốn cung nhỏ liên tiếp (số đo 4×60∘=240∘4\times60^\circ=240^\circ), nên mỗi góc bằng 240∘2=120∘\dfrac{240^\circ}{2}=120^\circ: sáu góc bằng nhau.

Một đa giác nội tiếp đường tròn có các cạnh bằng nhau và các góc bằng nhau là đa giác đều. Do đó ADBECFADBECF là một lục giác đều. ■\blacksquare

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.