Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.39 trang 113 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác vuông ABCABC (A^\widehat{A} vuông). Vẽ hai đường tròn (B;BA)(B; BA) và (C;CA)(C; CA) cắt nhau tại AA và A′A'. Chứng minh rằng:

a) BABA và BA′BA' là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (C;CA)(C; CA);

b) CACA và CA′CA' là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (B;BA)(B; BA).

Lời giải

Phân tích chung. Hai đường tròn là (B;BA)(B;BA) (tâm BB, bán kính BABA) và (C;CA)(C;CA) (tâm CC, bán kính CACA), cắt nhau tại AA và A′A'.

Vì A,A′A,A' cùng nằm trên (B;BA)(B;BA) nên BA′=BABA' = BA.
Vì A,A′A,A' cùng nằm trên (C;CA)(C;CA) nên CA′=CACA' = CA.

Xét hai tam giác ABCABC và A′BCA'BC có:
- BA=BA′BA = BA' (chứng minh trên);
- CA=CA′CA = CA' (chứng minh trên);
- BCBC là cạnh chung.

Do đó △ABC=△A′BC\triangle ABC = \triangle A'BC (c.c.c), suy ra BA′C^=BAC^=90∘\widehat{BA'C} = \widehat{BAC} = 90^\circ (vì tam giác ABCABC vuông tại AA). (∗)

a) BABA và BA′BA' là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (C;CA)(C;CA).

- CACA là bán kính của (C;CA)(C;CA). Vì tam giác ABCABC vuông tại AA nên BA⊥CABA \perp CA tại AA. Đường thẳng BABA đi qua điểm AA của đường tròn và vuông góc với bán kính CACA tại AA, nên BABA là tiếp tuyến của (C;CA)(C;CA) tại AA.
- Điểm A′A' nằm trên (C;CA)(C;CA) nên CA′CA' là bán kính. Theo (∗), BA′C^=90∘\widehat{BA'C} = 90^\circ, tức BA′⊥CA′BA' \perp CA' tại A′A'. Vậy BA′BA' là tiếp tuyến của (C;CA)(C;CA) tại A′A'.

Hai tiếp tuyến BABA và BA′BA' cùng đi qua điểm BB nên chúng cắt nhau tại BB. Vậy BABA và BA′BA' là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (C;CA)(C;CA) (đpcm).

b) CACA và CA′CA' là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (B;BA)(B;BA).

- BABA là bán kính của (B;BA)(B;BA). Vì tam giác ABCABC vuông tại AA nên CA⊥BACA \perp BA tại AA. Đường thẳng CACA đi qua điểm AA của đường tròn và vuông góc với bán kính BABA tại AA, nên CACA là tiếp tuyến của (B;BA)(B;BA) tại AA.
- Điểm A′A' nằm trên (B;BA)(B;BA) nên BA′BA' là bán kính. Theo (∗), BA′C^=90∘\widehat{BA'C} = 90^\circ, tức CA′⊥BA′CA' \perp BA' tại A′A'. Vậy CA′CA' là tiếp tuyến của (B;BA)(B;BA) tại A′A'.

Hai tiếp tuyến CACA và CA′CA' cùng đi qua điểm CC nên chúng cắt nhau tại CC. Vậy CACA và CA′CA' là hai tiếp tuyến cắt nhau của đường tròn (B;BA)(B;BA) (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.