Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.38 trang 113 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương V   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho điểm BB nằm giữa hai điểm AA và CC, sao cho AB=2AB = 2 cm và BC=1BC = 1 cm. Vẽ các đường tròn (A;1,5(A; 1,5 cm)), (B;3(B; 3 cm)) và (C;2(C; 2 cm)). Hãy xác định các cặp đường tròn:

a) Cắt nhau;

b) Không giao nhau;

c) Tiếp xúc với nhau.

Lời giải

Phân tích đề. Vì BB nằm giữa AA và CC nên khoảng cách giữa các tâm là:

AB=2 cm,BC=1 cm,AC=AB+BC=2+1=3 cm.AB = 2\text{ cm}, \quad BC = 1\text{ cm}, \quad AC = AB + BC = 2 + 1 = 3\text{ cm}.

Với hai đường tròn (O;R)(O; R) và (O′;r)(O'; r) có khoảng cách hai tâm d=OO′d = OO', ta dùng các dấu hiệu:
- ∣R−r∣<d<R+r|R - r| < d < R + r: hai đường tròn cắt nhau (2 điểm chung);
- d=R+rd = R + r: tiếp xúc ngoài; d=∣R−r∣d = |R - r|: tiếp xúc trong (1 điểm chung);
- d>R+rd > R + r hoặc d<∣R−r∣d < |R - r|: không giao nhau (0 điểm chung).

Xét lần lượt ba cặp:

Cặp (A;1,5)(A; 1{,}5) và (B;3)(B; 3): có d=AB=2d = AB = 2; tổng bán kính R+r=1,5+3=4,5R + r = 1{,}5 + 3 = 4{,}5; hiệu bán kính ∣R−r∣=∣3−1,5∣=1,5|R - r| = |3 - 1{,}5| = 1{,}5.

Vì 1,5<2<4,51{,}5 < 2 < 4{,}5, tức ∣R−r∣<d<R+r|R - r| < d < R + r nên hai đường tròn cắt nhau.

Cặp (A;1,5)(A; 1{,}5) và (C;2)(C; 2): có d=AC=3d = AC = 3; tổng bán kính R+r=1,5+2=3,5R + r = 1{,}5 + 2 = 3{,}5; hiệu bán kính ∣R−r∣=∣2−1,5∣=0,5|R - r| = |2 - 1{,}5| = 0{,}5.

Vì 0,5<3<3,50{,}5 < 3 < 3{,}5, tức ∣R−r∣<d<R+r|R - r| < d < R + r nên hai đường tròn cắt nhau.

Cặp (B;3)(B; 3) và (C;2)(C; 2): có d=BC=1d = BC = 1; hiệu bán kính ∣R−r∣=∣3−2∣=1|R - r| = |3 - 2| = 1.

Vì d=1=∣R−r∣d = 1 = |R - r| nên hai đường tròn tiếp xúc trong (đường tròn (C;2)(C; 2) nằm trong và tiếp xúc với (B;3)(B; 3)).

Kết luận.

a) Cắt nhau: cặp (A;1,5)(A; 1{,}5) và (B;3)(B; 3); cặp (A;1,5)(A; 1{,}5) và (C;2)(C; 2).

b) Không giao nhau: không có cặp nào (cả ba cặp đều có điểm chung — hai cặp cắt nhau, một cặp tiếp xúc).

c) Tiếp xúc với nhau: cặp (B;3)(B; 3) và (C;2)(C; 2) — tiếp xúc trong.

Đáp số

Cắt nhau: (A; 1,5) & (B; 3) và (A; 1,5) & (C; 2)Không giao nhau: không có cặp nàoTiếp xúc: (B; 3) & (C; 2) — tiếp xúc trong

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.