Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Thử thách nhỏ trang 103 SGK Toán 9

Bài 16. Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho góc xMyxMy và điểm AA thuộc tia MxMx. Hãy vẽ đường tròn tâm OO tiếp xúc với cả hai cạnh của góc xMyxMy sao cho AA là một trong hai tiếp điểm.

Lời giải

Phân tích.

Giả sử đã dựng được đường tròn tâm OO tiếp xúc với cả hai cạnh MxMx, MyMy của góc, trong đó AA là tiếp điểm trên cạnh MxMx.

- Vì OO cách đều hai cạnh của góc xMyxMy (khoảng cách đến mỗi cạnh đều bằng bán kính RR) nên OO nằm trên tia phân giác của góc xMyxMy.
- Vì đường tròn tiếp xúc với MxMx tại AA nên bán kính OA⊥MxOA \perp Mx tại AA, tức OO nằm trên đường thẳng vuông góc với MxMx tại AA.

Vậy OO là giao điểm của tia phân giác góc xMyxMy với đường vuông góc dựng từ AA trên MxMx.

Cách dựng.

1) Dựng tia phân giác MtMt của góc xMyxMy.

2) Qua AA dựng đường thẳng dd vuông góc với MxMx; đường thẳng dd cắt tia phân giác MtMt tại OO.

3) Dựng đường tròn (O; OA)(O;\,OA).

Đó là đường tròn cần dựng.

Chứng minh.

Gọi HH là chân đường vuông góc hạ từ OO xuống cạnh MyMy, đặt R=OAR = OA.

- Theo cách dựng, OA⊥MxOA \perp Mx tại AA, mà A∈(O;R)A \in (O;R) nên MxMx là tiếp tuyến của đường tròn và AA là tiếp điểm.
- Vì OO thuộc tia phân giác của góc xMyxMy nên OO cách đều hai cạnh của góc, suy ra khoảng cách từ OO đến MyMy bằng khoảng cách từ OO đến MxMx: OH=OA=ROH = OA = R.
- Do OH=ROH = R và OH⊥MyOH \perp My tại HH nên MyMy cũng là tiếp tuyến của đường tròn (O;R)(O;R), với tiếp điểm là HH.

Vậy đường tròn (O;OA)(O;OA) tiếp xúc với cả hai cạnh của góc xMyxMy và nhận AA làm một trong hai tiếp điểm (đpcm).

Biện luận. Góc xMyxMy khác góc bẹt nên tia phân giác và đường vuông góc với MxMx tại AA luôn cắt nhau tại đúng một điểm OO; bài toán có duy nhất một nghiệm hình.

Đáp số

đpcm (OO là giao của tia phân giác góc xMyxMy với đường vuông góc với MxMx tại AA; bán kính R=OAR = OA)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.