Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Hoạt động 1 trang 99 SGK Toán 9

Bài 16. Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường thẳng aa và điểm OO. Gọi HH là chân đường vuông góc hạ từ OO xuống aa, và AA là một điểm thuộc tia OHOH. Trong mỗi trường hợp sau đây, hãy vẽ đường tròn (O;OA)(O; OA) và cho biết đường thẳng aa và đường tròn (O;OA)(O; OA) có bao nhiêu điểm chung.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 99 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.25 gồm ba trường hợp, mỗi trường hợp có điểm OO, đường thẳng aa với HH là chân đường vuông góc hạ từ OO xuống aa (đánh dấu góc vuông tại HH), và điểm AA trên tia OHOH:

a) OH<OAOH < OA (điểm AA nằm phía dưới đường thẳng aa, ở phía đối diện với OO);

b) OH=OAOH = OA (điểm AA trùng với HH trên đường thẳng aa);

c) OH>OAOH > OA (điểm AA nằm giữa OO và HH, ở phía trên đường thẳng aa).

Lời giải

Gọi R=OAR = OA là bán kính của đường tròn (O;OA)(O; OA). Vì HH là chân đường vuông góc hạ từ OO xuống đường thẳng aa nên OHOH chính là khoảng cách từ tâm OO đến đường thẳng aa. Ta so sánh khoảng cách OHOH với bán kính R=OAR = OA trong từng trường hợp.

a) Trường hợp OH<OAOH < OA (tức OH<ROH < R)

Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng nhỏ hơn bán kính, nên đường thẳng aa nằm "cắt sâu" vào đường tròn. Khi vẽ đường tròn (O;OA)(O; OA), đường thẳng aa nằm hai phía của tâm theo phương OHOH và cắt đường tròn tại hai điểm phân biệt.

Vậy đường thẳng aa và đường tròn (O;OA)(O; OA) có 2 điểm chung.

b) Trường hợp OH=OAOH = OA (tức OH=ROH = R)

Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng bằng đúng bán kính, và điểm AA trùng với HH. Lúc này điểm HH vừa thuộc đường thẳng aa, vừa thuộc đường tròn (vì OH=OA=ROH = OA = R). Mọi điểm khác của aa đều có khoảng cách tới OO lớn hơn OH=ROH = R nên nằm ngoài đường tròn. Do đó đường thẳng aa chỉ chạm đường tròn tại đúng một điểm HH.

Vậy đường thẳng aa và đường tròn (O;OA)(O; OA) có 1 điểm chung (đó là điểm H≡AH \equiv A).

c) Trường hợp OH>OAOH > OA (tức OH>ROH > R)

Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng lớn hơn bán kính, điểm AA nằm giữa OO và HH nên đường thẳng aa nằm hẳn ra ngoài đường tròn. Mọi điểm của aa đều cách OO một khoảng không nhỏ hơn OH>ROH > R, nên không có điểm nào của aa nằm trên đường tròn.

Vậy đường thẳng aa và đường tròn (O;OA)(O; OA) không có điểm chung (0 điểm chung).

Nhận xét: Nếu gọi d=OHd = OH là khoảng cách từ tâm OO đến đường thẳng aa và RR là bán kính thì:
- d<Rd < R: đường thẳng và đường tròn có 2 điểm chung;
- d=Rd = R: có 1 điểm chung;
- d>Rd > R: không có điểm chung.

Đáp số

Có 2 điểm chung (vì OH<OAOH < OA)Có 1 điểm chung tại H≡AH \equiv A (vì OH=OAOH = OA)Không có điểm chung (vì OH>OAOH > OA)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.