Sách giáo khoa Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.26 trang 81 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét các tam giác vuông có một góc nhọn bằng hai lần góc nhọn còn lại. Hỏi các tam giác đó có đồng dạng với nhau không? Tính sin và côsin của góc nhọn lớn hơn.

Lời giải

Phân tích đề: Xét tam giác vuông có hai góc nhọn, trong đó một góc nhọn bằng hai lần góc nhọn còn lại.

a) Tính số đo các góc và xét sự đồng dạng:

Gọi góc nhọn nhỏ hơn là α\alpha, khi đó góc nhọn lớn hơn là 2α2\alpha.

Trong một tam giác vuông, hai góc nhọn phụ nhau nên:
α+2α=90∘  ⇒  3α=90∘  ⇒  α=30∘.\alpha + 2\alpha = 90^\circ \;\Rightarrow\; 3\alpha = 90^\circ \;\Rightarrow\; \alpha = 30^\circ.

Vậy hai góc nhọn là 30∘30^\circ và 2α=60∘2\alpha = 60^\circ; ba góc của mỗi tam giác luôn là 30∘, 60∘, 90∘30^\circ,\,60^\circ,\,90^\circ.

Hai tam giác bất kì trong số đó đều có các cặp góc tương ứng bằng nhau (30∘=30∘30^\circ=30^\circ và 90∘=90∘90^\circ=90^\circ) nên chúng đồng dạng với nhau (theo trường hợp góc – góc).

b) Tính sin⁡\sin và cos⁡\cos của góc nhọn lớn hơn (60∘60^\circ):

Xét tam giác ABCABC vuông tại AA, có B^=60∘\widehat{B}=60^\circ, C^=30∘\widehat{C}=30^\circ. Đặt cạnh huyền BC=aBC = a.

Cạnh ABAB đối diện với góc 30∘30^\circ nên bằng nửa cạnh huyền:
AB=BC2=a2.AB = \dfrac{BC}{2} = \dfrac{a}{2}.

Theo định lí Pythagore:
AC=BC2−AB2=a2−a24=3a24=a32.AC = \sqrt{BC^2 - AB^2} = \sqrt{a^2 - \dfrac{a^2}{4}} = \sqrt{\dfrac{3a^2}{4}} = \dfrac{a\sqrt{3}}{2}.

Với góc B=60∘B = 60^\circ:
sin⁡60∘=ACBC=a32a=32,\sin 60^\circ = \dfrac{AC}{BC} = \dfrac{\dfrac{a\sqrt{3}}{2}}{a} = \dfrac{\sqrt{3}}{2},
cos⁡60∘=ABBC=a2a=12.\cos 60^\circ = \dfrac{AB}{BC} = \dfrac{\dfrac{a}{2}}{a} = \dfrac{1}{2}.

Kiểm tra lại: sin⁡260∘+cos⁡260∘=34+14=1\sin^2 60^\circ + \cos^2 60^\circ = \dfrac{3}{4} + \dfrac{1}{4} = 1 (đúng). Vậy sin⁡60∘=32≈0,87\sin 60^\circ = \dfrac{\sqrt{3}}{2}\approx 0{,}87 và cos⁡60∘=12=0,5\cos 60^\circ = \dfrac{1}{2}=0{,}5.

Đáp số

Có đồng dạng (mọi tam giác đều có ba góc 30°, 60°, 90°; theo g.g)sin 60° = √3/2 ≈ 0,87; cos 60° = 1/2 = 0,5

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.