Giải Bài 9.30 trang 81 SGK Toán 7
Đề bài
Cho hai đường thẳng không vuông góc , cắt nhau tại điểm và cho điểm không thuộc và (H.9.47). Hãy tìm điểm thuộc , điểm thuộc sao cho tam giác nhận làm trực tâm.
Hình 9.47: Hai đường thẳng và cùng xuất phát (cắt nhau) tại điểm ở bên trái, tạo thành một góc nhọn mở sang bên phải; đường thẳng đi lên trên bên phải, đường thẳng đi xuống dưới bên phải. Điểm nằm bên trong góc, phía bên phải của .
Lời giải
Phân tích. Giả sử đã tìm được điểm thuộc và điểm thuộc sao cho tam giác nhận làm trực tâm.
Vì thuộc và cũng thuộc nên cạnh nằm trên đường thẳng .
Vì thuộc và cũng thuộc nên cạnh nằm trên đường thẳng .
Trực tâm là giao điểm của ba đường cao của tam giác , nên:
- Đường cao kẻ từ vuông góc với cạnh đối diện (tức là đường thẳng ) và đi qua . Do đó .
- Đường cao kẻ từ vuông góc với cạnh đối diện (tức là đường thẳng ) và đi qua . Do đó .
Cách dựng.
a) Qua điểm kẻ đường thẳng vuông góc với đường thẳng ; đường này cắt tại điểm .
b) Qua điểm kẻ đường thẳng vuông góc với đường thẳng ; đường này cắt tại điểm .
Khi đó tam giác là tam giác cần tìm.
Chứng minh. Theo cách dựng:
- nên nằm trên ; nên nằm trên .
- , mà nằm trên , nên là đường cao của tam giác hạ từ đỉnh .
- , mà nằm trên , nên là đường cao của tam giác hạ từ đỉnh .
Hai đường cao và cùng đi qua điểm , nên là giao điểm của hai đường cao của tam giác . Theo tính chất ba đường cao của tam giác đồng quy tại một điểm (trực tâm), suy ra chính là trực tâm của tam giác (đường cao thứ ba kẻ từ cũng đi qua ).
Vì sao cần giả thiết , không vuông góc. Nếu đường thẳng kẻ qua vuông góc với mà lại song song với thì ; do , không vuông góc nên điều đó không xảy ra, vì vậy đường vuông góc với luôn cắt tại . Tương tự, đường vuông góc với luôn cắt tại . Nhờ đó luôn dựng được tam giác thỏa mãn yêu cầu.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.