Giải Bài 4 trang 42 SGK Toán 5
Đề bài
Chọn câu trả lời đúng.
Rô-bốt có tấm bìa như hình bên.
Hỏi Rô-bốt có thể gấp được hình nào dưới đây?
Mô tả hình bằng lời
Tấm bìa (hình khai triển hình lập phương) dạng chữ thập gồm 6 ô vuông: một hàng ngang 4 ô có màu lần lượt xanh dương, xanh lá, xanh dương, xanh lá; ô trên và ô dưới của ô thứ hai đều màu cam (đỏ). Bốn phương án A, B, C, D là bốn khối lập phương với các mặt màu khác nhau: A mặt trước cam/mặt bên xanh lá; B các mặt xanh lá; C mặt trước xanh dương/mặt bên xanh lá; D mặt trước cam/mặt bên xanh dương. Cần chọn khối lập phương gấp được từ tấm bìa.
Lời giải
Bước 1 — Gấp tấm bìa, tìm các cặp mặt đối diện.
Tấm bìa có dạng chữ thập:
```
[Cam]
[XanhDương][XanhLá][XanhDương][XanhLá]
[Cam]
```
Khi gấp lại thành hình lập phương, bốn ô ở hàng ngang cuộn thành một vòng quanh hộp, còn hai ô cam gập lên trên và xuống dưới. Vì vậy:
- Ô xanh dương (thứ $1$) đối diện ô xanh dương (thứ $3$) → xanh dương đối diện xanh dương.
- Ô xanh lá (thứ $2$) đối diện ô xanh lá (thứ $4$) → xanh lá đối diện xanh lá.
- Hai ô cam đối diện nhau → cam đối diện cam.
Như vậy mỗi màu nằm ở đúng hai mặt đối diện của hình lập phương.
Bước 2 — Điều này cho biết gì khi nhìn vào một góc hộp?
Hai mặt cùng màu luôn đối diện nên không bao giờ kề nhau. Do đó khi nhìn vào một góc (thấy $3$ mặt), ba mặt đó phải là ba màu khác nhau: một cam, một xanh lá, một xanh dương.
Bước 3 — Loại các phương án sai.
- B. Các mặt nhìn thấy đều xanh lá. Nhưng hai mặt xanh lá là hai mặt đối diện, không thể cùng thấy ở một góc → loại.
- D. Mặt trước cam và mặt trên cũng cam: hai mặt cam là hai mặt đối diện, không thể kề nhau để cùng nhìn thấy → loại.
Bước 4 — So sánh A và C.
Cả A và C đều có ba màu khác nhau, nên phải xem thứ tự sắp xếp các màu quanh góc có giống hộp gấp được hay không.
Chọn hộp gấp từ tấm bìa và đặt sao cho nhìn thấy đủ ba màu: đi theo chiều kim đồng hồ quanh góc, thứ tự các màu là xanh lá → xanh dương → cam.
- C. Mặt trước xanh dương, mặt bên (phải) xanh lá, mặt trên cam: đi theo chiều kim đồng hồ đúng là xanh lá → xanh dương → cam → khớp với hộp gấp được → chọn C.
- A. Mặt trước cam, mặt bên (phải) xanh lá, mặt trên xanh dương: thứ tự các màu quanh góc bị ngược lại so với hộp thật (đây chính là hình lật gương của hộp đúng) → không gấp được → loại.
Kết luận: Hình lập phương gấp được từ tấm bìa là hình C.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.