Giải Bài 3 trang 120 SGK Toán 5
Đề bài
Tìm số thập phân thích hợp.
Một rô-bốt cắt được ba mảnh vải màu xanh, đỏ và vàng như hình dưới đây. Tổng diện tích ba mảnh vải đó là $?$ cm².
Mô tả hình bằng lời
Có hai hình thang, mỗi hình bị khoét một nửa hình tròn ở đáy dưới:
- Mảnh màu xanh: hình thang có đáy trên 4 dm, đáy dưới 6 dm, chiều cao 3,5 dm; nửa hình tròn khoét ở đáy dưới có đường kính 3 dm.
- Mảnh màu đỏ: hình thang có đáy trên 4 dm, đáy dưới 6 dm, chiều cao 3,5 dm; nửa hình tròn khoét ở đáy dưới có đường kính 3 dm.
- Mảnh màu vàng: hình tam giác nhỏ có kích thước 1 dm và 1 dm (phần cắt ra được ghép thêm). Robot minh họa: hai mảnh (xanh + đỏ) ghép lại cùng mảnh vàng bằng một hình.
Lưu ý: kích thước trong hình ghi đơn vị dm nhưng đề hỏi kết quả theo cm².
Lời giải
Phân tích hình: Mỗi mảnh xanh và đỏ là một hình thang bị khoét đi một nửa hình tròn ở đáy dưới; mảnh vàng là một hình tam giác nhỏ. Ta tính diện tích từng phần rồi cộng lại.
a) Diện tích một hình thang (mảnh xanh hoặc đỏ khi chưa khoét):
$$S_{\text{thang}} = \frac{(4 + 6) \times 3{,}5}{2} = \frac{10 \times 3{,}5}{2} = \frac{35}{2} = 17{,}5 \ (\text{dm}^2)$$
b) Diện tích nửa hình tròn bị khoét đi:
Bán kính hình tròn: $r = 3 : 2 = 1{,}5$ (dm).
Diện tích cả hình tròn: $S_{\text{tròn}} = 1{,}5 \times 1{,}5 \times 3{,}14 = 7{,}065 \ (\text{dm}^2)$.
Diện tích nửa hình tròn: $7{,}065 : 2 = 3{,}5325 \ (\text{dm}^2)$.
c) Diện tích mỗi mảnh xanh (và đỏ):
$$17{,}5 - 3{,}5325 = 13{,}9675 \ (\text{dm}^2)$$
Hai mảnh xanh và đỏ giống hệt nhau nên:
$$13{,}9675 \times 2 = 27{,}935 \ (\text{dm}^2)$$
d) Diện tích mảnh vàng (hình tam giác):
$$S_{\text{tam giác}} = \frac{1 \times 1}{2} = 0{,}5 \ (\text{dm}^2)$$
e) Tổng diện tích ba mảnh vải:
$$27{,}935 + 0{,}5 = 28{,}435 \ (\text{dm}^2)$$
Đổi ra xăng-ti-mét vuông (vì $1 \ \text{dm}^2 = 100 \ \text{cm}^2$):
$$28{,}435 \ \text{dm}^2 = 28{,}435 \times 100 = 2843{,}5 \ (\text{cm}^2)$$
Thử lại: $2 \times 17{,}5 = 35$; trừ cả một hình tròn (hai nửa) $35 - 7{,}065 = 27{,}935$; cộng tam giác $27{,}935 + 0{,}5 = 28{,}435 \ \text{dm}^2 = 2843{,}5 \ \text{cm}^2$. Khớp.
Đáp số: $2843{,}5 \ \text{cm}^2$.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.