Mục lục Bài 219/219
Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Vận dụng trang 84 SGK Toán 12

Bài. Tính gần đúng tích phân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một thân cây dài 4,8 m được cắt thành các khúc gỗ dài 60 cm. Người ta đo đường kính của mỗi mặt cắt ngang và diện tích SS của nó được ghi lại trong bảng dưới đây, ở đây xx (cm) là khoảng cách tính từ đỉnh thân cây đến vết cắt.

| xx (cm) | 0 | 60 | 120 | 180 | 240 | 300 | 360 | 420 | 480 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SS (cm2^2) | 240 | 248 | 256 | 260 | 264 | 272 | 298 | 316 | 320 |

Tìm thể tích gần đúng của thân cây này.

Hướng dẫn.
Thể tích cần tính là V=∫0480S(x) dxV = \int_{0}^{480} S(x)\,dx, trong đó S(x)S(x) là diện tích mặt cắt ngang tại vị trí cách đỉnh thân cây một khoảng xx (cm). Sử dụng phương pháp hình thang để tính gần đúng tích phân này.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 84 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng số liệu: hàng x (cm): 0, 60, 120, 180, 240, 300, 360, 420, 480; hàng S (cm²): 240, 248, 256, 260, 264, 272, 298, 316, 320.

Lời giải

Phân tích. Thể tích thân cây là V=∫0480S(x) dxV = \displaystyle\int_{0}^{480} S(x)\,dx. Ta chỉ biết giá trị của S(x)S(x) tại 99 điểm cách đều nhau, nên dùng phương pháp hình thang để tính gần đúng.

Bước 1. Xác định bước chia.

Khoảng [0;480][0;480] được chia thành n=8n=8 đoạn con bằng nhau bởi 99 điểm x0=0, x1=60, …, x8=480x_0=0,\ x_1=60,\ \dots,\ x_8=480, với độ dài mỗi đoạn:
h=480−08=60 (cm).h = \frac{480-0}{8} = 60\ (\text{cm}).

Bước 2. Liệt kê các giá trị S(xi)S(x_i).

S0=240, S1=248, S2=256, S3=260, S4=264, S5=272, S6=298, S7=316, S8=320 (cm2).S_0=240,\ S_1=248,\ S_2=256,\ S_3=260,\ S_4=264,\ S_5=272,\ S_6=298,\ S_7=316,\ S_8=320\ (\text{cm}^2).

Bước 3. Áp dụng công thức hình thang.

V≈h2[ S0+S8+2(S1+S2+S3+S4+S5+S6+S7)].V \approx \frac{h}{2}\Big[\,S_0 + S_8 + 2\big(S_1+S_2+S_3+S_4+S_5+S_6+S_7\big)\Big].

Tính tổng các giá trị ở giữa:
S1+S2+S3+S4+S5+S6+S7=248+256+260+264+272+298+316=1914.S_1+S_2+S_3+S_4+S_5+S_6+S_7 = 248+256+260+264+272+298+316 = 1914.

Tính tổng hai đầu:
S0+S8=240+320=560.S_0+S_8 = 240 + 320 = 560.

Thay vào:
V≈602[ 560+2⋅1914 ]=30[ 560+3828 ]=30⋅4388=131 640 (cm3).V \approx \frac{60}{2}\big[\,560 + 2\cdot 1914\,\big] = 30\big[\,560 + 3828\,\big] = 30 \cdot 4388 = 131\,640\ (\text{cm}^3).

Bước 4. Đổi đơn vị và kết luận.

V≈131 640 cm3=131 640106 m3≈0,13164 m3.V \approx 131\,640\ \text{cm}^3 = \frac{131\,640}{10^6}\ \text{m}^3 \approx 0{,}13164\ \text{m}^3.

Vậy thể tích gần đúng của thân cây khoảng 131 640 cm3≈0,132 m3131\,640\ \text{cm}^3 \approx 0{,}132\ \text{m}^3.

Đáp số

V≈131 640V \approx 131\,640 cm³ ≈0,13164\approx 0{,}13164 m³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.