Giải Vận dụng trang 74 SGK Toán 12
Đề bài
Hình dạng hạt của đậu Hà Lan có hai kiểu hình: hạt trơn và hạt nhăn, có hai gene ứng với hai kiểu hình này là gene trội B và gene lặn b.
Khi cho lai hai cây đậu Hà Lan, cây con lấy ngẫu nhiên một cách độc lập một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ để hình thành một cặp gene. Giả sử cây bố và cây mẹ được chọn ngẫu nhiên từ một quần thể các cây đậu Hà Lan, ở đó tỉ lệ cây mang kiểu gene bb, Bb tương ứng là 40% và 60%. Tính xác suất để cây con có kiểu gene bb.
Lời giải
Phân tích. Cây con nhận một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ một cách độc lập. Cây con có kiểu gene khi và chỉ khi nó nhận gene từ cây bố và nhận gene từ cây mẹ.
Vì cây bố và cây mẹ được chọn ngẫu nhiên, độc lập từ cùng một quần thể nên xác suất nhận được gene từ cây bố bằng xác suất nhận được gene từ cây mẹ. Ta tính xác suất này cho một cây (bố hoặc mẹ) bất kì.
Bước 1: Tính xác suất nhận được gene từ một cây.
Xét một cây được chọn ngẫu nhiên. Gọi:
- : "cây có kiểu gene ", với ;
- : "cây có kiểu gene ", với .
Hai biến cố lập thành một hệ đầy đủ (quần thể chỉ gồm hai kiểu gene này).
Gọi là biến cố "gene lấy từ cây đó là gene ". Khi đó:
- Nếu cây có kiểu gene thì chắc chắn lấy được gene : ;
- Nếu cây có kiểu gene thì lấy ngẫu nhiên một trong hai gene nên: .
Theo công thức xác suất toàn phần:
Bước 2: Tính xác suất cây con có kiểu gene .
Gọi là biến cố "nhận gene từ cây bố" và là biến cố "nhận gene từ cây mẹ". Theo Bước 1:
Cây con có kiểu gene là biến cố . Vì việc chọn cây bố, cây mẹ và việc lấy gene là độc lập nên:
Kiểm tra lại. Xác suất nhận từ mỗi cây là (đúng, vì ), hai sự kiện độc lập nên nhân lại: . Hợp lí.
Kết luận. Xác suất để cây con có kiểu gene là (tức ).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.