Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Trải nghiệm trang 58 SGK Toán 12

Bài 17. Phương trình mặt cầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trên Google Maps, thực hiện phép đo khoảng cách từ vị trí 0°N,0°E0°N, 0°E đến vị trí 45°N,30°E45°N, 30°E và so sánh với kết quả tính được ở Luyện tập 5.

Lời giải

Nhắc lại kết quả Luyện tập 5. Coi Trái Đất là một mặt cầu tâm OO bán kính R≈6371R \approx 6371 km. Với gốc tọa độ đặt tại tâm OO, một điểm có vĩ độ φ\varphi và kinh độ λ\lambda có tọa độ

(Rcos⁡φcos⁡λ, Rcos⁡φsin⁡λ, Rsin⁡φ).\big(R\cos\varphi\cos\lambda,\ R\cos\varphi\sin\lambda,\ R\sin\varphi\big).

- Điểm A (0∘N, 0∘E)A\,(0^\circ N,\,0^\circ E):  φ=0∘, λ=0∘⇒A=(R; 0; 0)\ \varphi=0^\circ,\ \lambda=0^\circ \Rightarrow A=(R;\,0;\,0).
- Điểm B (45∘N, 30∘E)B\,(45^\circ N,\,30^\circ E):  φ=45∘, λ=30∘\ \varphi=45^\circ,\ \lambda=30^\circ, nên

B=(Rcos⁡45∘cos⁡30∘; Rcos⁡45∘sin⁡30∘; Rsin⁡45∘)=(64R; 24R; 22R).B=\Big(R\cos45^\circ\cos30^\circ;\ R\cos45^\circ\sin30^\circ;\ R\sin45^\circ\Big)=\Big(\tfrac{\sqrt6}{4}R;\ \tfrac{\sqrt2}{4}R;\ \tfrac{\sqrt2}{2}R\Big).

Gọi θ\theta là góc AOB^\widehat{AOB}. Khi đó

cos⁡θ=OA→⋅OB→R2=R⋅64RR2=64≈0,6124.\cos\theta=\dfrac{\overrightarrow{OA}\cdot\overrightarrow{OB}}{R^2}=\dfrac{R\cdot\frac{\sqrt6}{4}R}{R^2}=\dfrac{\sqrt6}{4}\approx 0{,}6124.

Suy ra θ≈52,24∘≈0,9118\theta\approx 52{,}24^\circ\approx 0{,}9118 (rad).

Độ dài cung lớn (khoảng cách trên mặt Trái Đất) nối AA và BB là độ dài cung tròn bán kính RR chắn góc ở tâm θ\theta:

ℓ=R θ≈6371×0,9118≈5809 (km).\ell=R\,\theta\approx 6371\times 0{,}9118\approx 5809\ \text{(km)}.

Đo trên Google Maps (Trải nghiệm). Mở Google Maps, nhấn chuột phải vào điểm 0∘N, 0∘E0^\circ N,\,0^\circ E (ngoài khơi vịnh Ghi-nê), chọn *Đo khoảng cách* rồi nhấp tiếp vào điểm 45∘N, 30∘E45^\circ N,\,30^\circ E (gần Biển Đen). Google Maps hiển thị khoảng cách khoảng 58005800 km.

So sánh. Giá trị đo trên Google Maps (≈5800\approx 5800 km) rất sát với giá trị tính được ở Luyện tập 5 (≈5809\approx 5809 km). Phần chênh lệch nhỏ là do trong tính toán ta coi Trái Đất là mặt cầu hoàn hảo, còn Trái Đất thực tế hơi dẹt (hình elipxôit) và còn kèm sai số khi thao tác đo. Như vậy kết quả tính toán bằng mô hình mặt cầu là đáng tin cậy.

Đáp số

Đo trên Google Maps ≈ 5 800 km, xấp xỉ kết quả Luyện tập 5 (≈ 5 809 km); chênh lệch nhỏ do Trái Đất không phải mặt cầu hoàn hảo

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.