Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Luyện tập 4 trang 56 SGK Toán 12

Bài 17. Phương trình mặt cầu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, cho mặt cầu (S)(S) có phương trình:
x2+y2+z2+4x−5y+6z+254=0x^2 + y^2 + z^2 + 4x - 5y + 6z + \dfrac{25}{4} = 0.
Xác định tâm và bán kính của (S)(S).

Lời giải

Ta đưa phương trình mặt cầu về dạng chính tắc bằng cách so sánh với dạng tổng quát

x2+y2+z2−2ax−2by−2cz+d=0,x^2 + y^2 + z^2 - 2ax - 2by - 2cz + d = 0,

khi đó mặt cầu có tâm I(a;b;c)I(a; b; c) và bán kính R=a2+b2+c2−dR = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2 - d} (với điều kiện a2+b2+c2−d>0a^2 + b^2 + c^2 - d > 0).

Xác định các hệ số

So sánh x2+y2+z2+4x−5y+6z+254=0x^2 + y^2 + z^2 + 4x - 5y + 6z + \dfrac{25}{4} = 0 với dạng tổng quát:

- −2a=4⇒a=−2-2a = 4 \Rightarrow a = -2
- −2b=−5⇒b=52-2b = -5 \Rightarrow b = \dfrac{5}{2}
- −2c=6⇒c=−3-2c = 6 \Rightarrow c = -3
- d=254d = \dfrac{25}{4}

Tìm tâm

Vậy tâm của mặt cầu là I(−2;52;−3)I\left(-2; \dfrac{5}{2}; -3\right).

Tìm bán kính

R=a2+b2+c2−d=(−2)2+(52)2+(−3)2−254.R = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2 - d} = \sqrt{(-2)^2 + \left(\dfrac{5}{2}\right)^2 + (-3)^2 - \dfrac{25}{4}}.

Ta có:

a2+b2+c2−d=4+254+9−254=4+9=13>0.a^2 + b^2 + c^2 - d = 4 + \dfrac{25}{4} + 9 - \dfrac{25}{4} = 4 + 9 = 13 > 0.

Do đó R=13R = \sqrt{13}.

Kiểm tra lại: a2+b2+c2−d=4+254+9−254=13a^2+b^2+c^2 - d = 4 + \dfrac{25}{4} + 9 - \dfrac{25}{4} = 13, biểu thức dương nên đây thực sự là một mặt cầu; R=13≈3,61R = \sqrt{13} \approx 3{,}61.

Kết luận: Mặt cầu (S)(S) có tâm I(−2;52;−3)I\left(-2; \dfrac{5}{2}; -3\right) và bán kính R=13R = \sqrt{13}.

Đáp số

Tâm I(−2;2,5;−3)I\left(-2; 2{,}5; -3\right); bán kính R=13≈3,61R = \sqrt{13} \approx 3{,}61

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.