Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 50 SGK Toán 12

Bài 16. Công thức tính góc trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một mái nhà hình tròn được đặt trên ba cây cột trụ (H.5.33). Các cây cột vuông góc với mặt sàn nhà phẳng và có độ cao lần lượt là 7 m, 6 m, 5 m. Ba chân cột là ba đỉnh của một tam giác đều trên mặt sàn nhà với cạnh dài 4 m. Hỏi mái nhà nghiêng so với mặt sàn nhà một góc bao nhiêu độ?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 50 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.33: Hệ trục toạ độ Oxyz. Ba chân cột A, B, C nằm trên mặt sàn (mặt phẳng Oxy) tạo thành tam giác đều cạnh 4 m; A và C nằm trên trục y, B nằm phía trục x. Ba cây cột thẳng đứng (song song trục z) dựng lên từ A, B, C đến các đỉnh A', B', C' với độ cao lần lượt 7 m, 6 m, 5 m. Mái nhà hình tròn (elip trong hình chiếu) đi qua ba điểm A', B', C'.

Lời giải

Chọn hệ trục toạ độ và xác định toạ độ các điểm

Gắn hệ trục OxyzOxyz như Hình 5.33, mặt sàn nhà là mặt phẳng (Oxy)(Oxy). Vì A, CA,\,C nằm trên trục yy, BB nằm phía trục xx và tam giác ABCABC đều cạnh 44 m nên:

- AA và CC đối xứng qua gốc OO trên trục yy, với AC=4AC=4 nên A(0;2;0), C(0;−2;0)A(0;2;0),\ C(0;-2;0).
- B(x;0;0)B(x;0;0) trên trục xx với BA=4BA=4: x2+22=4⇒x2=12⇒x=23\sqrt{x^2+2^2}=4 \Rightarrow x^2=12 \Rightarrow x=2\sqrt{3}. Vậy B (23;0;0)B\,(2\sqrt{3};0;0).

Ba cây cột thẳng đứng (song song trục zz) có độ cao 77 m, 66 m, 55 m nên đỉnh ba cột là:
A′(0;2;7),B′(23;0;6),C′(0;−2;5).A'(0;2;7),\quad B'(2\sqrt{3};0;6),\quad C'(0;-2;5).

Tìm vectơ pháp tuyến của mặt phẳng mái nhà (A′B′C′)(A'B'C')

A′B′⃗=(23;−2;−1),A′C′⃗=(0;−4;−2).\vec{A'B'}=(2\sqrt{3};-2;-1),\qquad \vec{A'C'}=(0;-4;-2).

Một vectơ pháp tuyến của (A′B′C′)(A'B'C') là:
n⃗=A′B′⃗∧A′C′⃗=((−2)(−2)−(−1)(−4) ; (−1)⋅0−(23)(−2) ; (23)(−4)−(−2)⋅0).\vec{n}=\vec{A'B'}\wedge\vec{A'C'}=\big((-2)(-2)-(-1)(-4)\,;\,(-1)\cdot0-(2\sqrt3)(-2)\,;\,(2\sqrt3)(-4)-(-2)\cdot0\big).
n⃗=(0; 43; −83).\vec{n}=(0;\,4\sqrt{3};\,-8\sqrt{3}).

Chia cho 434\sqrt3, chọn n⃗=(0;1;−2)\vec{n}=(0;1;-2).

Tính góc giữa mái nhà và mặt sàn

Mặt sàn (Oxy)(Oxy) có vectơ pháp tuyến k⃗=(0;0;1)\vec{k}=(0;0;1). Gọi φ\varphi là góc nghiêng giữa mái nhà và mặt sàn, ta có:
cos⁡φ=∣n⃗⋅k⃗∣∣n⃗∣⋅∣k⃗∣=∣0+0+(−2)⋅1∣02+12+(−2)2⋅1=25=255≈0,8944.\cos\varphi=\frac{\left|\vec{n}\cdot\vec{k}\right|}{\left|\vec{n}\right|\cdot\left|\vec{k}\right|}=\frac{\left|0+0+(-2)\cdot1\right|}{\sqrt{0^2+1^2+(-2)^2}\cdot 1}=\frac{2}{\sqrt{5}}=\frac{2\sqrt5}{5}\approx 0{,}8944.

Suy ra:
φ≈26,57∘ (≈26∘34′).\varphi\approx 26{,}57^{\circ}\ (\approx 26^{\circ}34').

Kết luận: Mái nhà nghiêng so với mặt sàn nhà một góc khoảng 26,57∘26{,}57^{\circ}.

Đáp số

φ ≈ 26,57° (≈ 26°34′)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.