Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.14 trang 48 SGK Toán 12

Bài 15. Phương trình đường thẳng trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian OxyzOxyz, cho hai đường thẳng:
Δ1:{x=1+2ty=3−tz=2+3t\Delta_1 : \begin{cases} x = 1 + 2t \\ y = 3 - t \\ z = 2 + 3t \end{cases} và Δ2:x−8−1=y+21=z−22\Delta_2 : \dfrac{x-8}{-1} = \dfrac{y+2}{1} = \dfrac{z-2}{2}.

a) Chứng minh rằng Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 cắt nhau.

b) Viết phương trình mặt phẳng (P)(P) chứa Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2.

Lời giải

Xác định yếu tố của mỗi đường thẳng

Đường thẳng Δ1\Delta_1 đi qua điểm M1(1;3;2)M_1(1;3;2) và có vrecto chỉ phương u1⃗=(2;−1;3)\vec{u_1}=(2;-1;3).

Đường thẳng Δ2\Delta_2 đi qua điểm M2(8;−2;2)M_2(8;-2;2) và có vecto chỉ phương u2⃗=(−1;1;2)\vec{u_2}=(-1;1;2).

a) Chứng minh Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 cắt nhau

Viết Δ2\Delta_2 dưới dạng tham số (đặt tham số là ss):
Δ2: x=8−s,y=−2+s,z=2+2s.\Delta_2:\ x=8-s,\quad y=-2+s,\quad z=2+2s.

Tọa độ giao điểm (nếu có) là nghiệm của hệ:
{1+2t=8−s3−t=−2+s2+3t=2+2s\begin{cases} 1+2t=8-s \\ 3-t=-2+s \\ 2+3t=2+2s \end{cases}

Từ phương trình thứ ba: 3t=2s⇒s=3t23t=2s \Rightarrow s=\dfrac{3t}{2}.

Từ phương trình thứ hai: s=5−ts=5-t.

Suy ra 3t2=5−t⇒3t=10−2t⇒5t=10⇒t=2\dfrac{3t}{2}=5-t \Rightarrow 3t=10-2t \Rightarrow 5t=10 \Rightarrow t=2, do đó s=3s=3.

Thử vào phương trình thứ nhất: 1+2⋅2=51+2\cdot 2=5 và 8−3=58-3=5 (thỏa mãn).

Vậy hệ có nghiệm duy nhất t=2, s=3t=2,\ s=3, nên Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 có đúng một điểm chung. Thay t=2t=2 vào Δ1\Delta_1:
x=1+4=5,y=3−2=1,z=2+6=8.x=1+4=5,\quad y=3-2=1,\quad z=2+6=8.

Giao điểm là A(5;1;8)A(5;1;8). Mặt khác u1⃗=(2;−1;3)\vec{u_1}=(2;-1;3) và u2⃗=(−1;1;2)\vec{u_2}=(-1;1;2) không cùng phương (vì 2−1≠−11\dfrac{2}{-1}\neq\dfrac{-1}{1}). Do đó hai đường thẳng cắt nhau tại A(5;1;8)A(5;1;8) (đpcm).

b) Viết phương trình mặt phẳng (P)(P) chứa Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2

Vì (P)(P) chứa cả Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 nên (P)(P) nhận hai vecto chỉ phương u1⃗, u2⃗\vec{u_1},\ \vec{u_2} làm cặp vecto chỉ phương. Một vecto pháp tuyến của (P)(P) là:
n⃗=[u1⃗,u2⃗]=(∣−1312∣; ∣322−1∣; ∣2−1−11∣).\vec{n}=[\vec{u_1},\vec{u_2}]=\left(\begin{vmatrix} -1 & 3 \\ 1 & 2 \end{vmatrix};\ \begin{vmatrix} 3 & 2 \\ 2 & -1 \end{vmatrix};\ \begin{vmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 1 \end{vmatrix}\right).

Tính từng thành phần:
- (−1)⋅2−3⋅1=−5(-1)\cdot 2-3\cdot 1=-5
- 3⋅(−1)−2⋅2=−73\cdot(-1)-2\cdot 2=-7
- 2⋅1−(−1)⋅(−1)=12\cdot 1-(-1)\cdot(-1)=1

Do đó n⃗=(−5;−7;1)\vec{n}=(-5;-7;1), chọn n⃗=(5;7;−1)\vec{n}=(5;7;-1).

Mặt phẳng (P)(P) đi qua M1(1;3;2)M_1(1;3;2) với pháp tuyến n⃗=(5;7;−1)\vec{n}=(5;7;-1):
5(x−1)+7(y−3)−1⋅(z−2)=05(x-1)+7(y-3)-1\cdot(z-2)=0
⇔5x+7y−z−24=0.\Leftrightarrow 5x+7y-z-24=0.

Kiểm tra: Với M2(8;−2;2)M_2(8;-2;2): 5⋅8+7⋅(−2)−2−24=40−14−2−24=05\cdot 8+7\cdot(-2)-2-24=40-14-2-24=0 (đúng). Với giao điểm A(5;1;8)A(5;1;8): 25+7−8−24=025+7-8-24=0 (đúng).

Vậy (P): 5x+7y−z−24=0(P):\ 5x+7y-z-24=0.

Đáp số

đpcm (cắt nhau tại A(5;1;8)A(5;1;8))(P): 5x+7y−z−24=0(P):\ 5x+7y-z-24=0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.