Mục lục Bài 303/303
Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Vận dụng trang 85 SGK Toán 12

Bài. Tính gần đúng tích phân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một thân cây dài 4,8 m được cắt thành các khúc gỗ dài 60 cm. Người ta đo đường kính của mỗi mặt cắt ngang và diện tích $S$ của nó được ghi lại trong bảng dưới đây, ở đây $x$ (cm) là khoảng cách tính từ đỉnh thân cây đến vết cắt.

| $x$ (cm) | 0 | 60 | 120 | 180 | 240 | 300 | 360 | 420 | 480 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| $S$ (cm$^2$) | 240 | 248 | 256 | 260 | 264 | 272 | 298 | 316 | 320 |

Tìm thể tích gần đúng của thân cây này.

Hướng dẫn.
Thể tích cần tính là $V = \int_{0}^{480} S(x)\,dx$, trong đó $S(x)$ là diện tích mặt cắt ngang tại vị trí cách đỉnh thân cây một khoảng $x$ (cm). Sử dụng phương pháp hình thang để tính gần đúng tích phân này.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 85 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Bảng số liệu: hàng x (cm): 0, 60, 120, 180, 240, 300, 360, 420, 480; hàng S (cm²): 240, 248, 256, 260, 264, 272, 298, 316, 320.

Lời giải

Phân tích. Thể tích thân cây là $V = \displaystyle\int_{0}^{480} S(x)\,dx$. Ta chỉ biết giá trị của $S(x)$ tại $9$ điểm cách đều nhau, nên dùng phương pháp hình thang để tính gần đúng.

Bước 1. Xác định bước chia.

Khoảng $[0;480]$ được chia thành $n=8$ đoạn con bằng nhau bởi $9$ điểm $x_0=0,\ x_1=60,\ \dots,\ x_8=480$, với độ dài mỗi đoạn:
$$h = \frac{480-0}{8} = 60\ (\text{cm}).$$

Bước 2. Liệt kê các giá trị $S(x_i)$.

$$S_0=240,\ S_1=248,\ S_2=256,\ S_3=260,\ S_4=264,\ S_5=272,\ S_6=298,\ S_7=316,\ S_8=320\ (\text{cm}^2).$$

Bước 3. Áp dụng công thức hình thang.

$$V \approx \frac{h}{2}\Big[\,S_0 + S_8 + 2\big(S_1+S_2+S_3+S_4+S_5+S_6+S_7\big)\Big].$$

Tính tổng các giá trị ở giữa:
$$S_1+S_2+S_3+S_4+S_5+S_6+S_7 = 248+256+260+264+272+298+316 = 1914.$$

Tính tổng hai đầu:
$$S_0+S_8 = 240 + 320 = 560.$$

Thay vào:
$$V \approx \frac{60}{2}\big[\,560 + 2\cdot 1914\,\big] = 30\big[\,560 + 3828\,\big] = 30 \cdot 4388 = 131\,640\ (\text{cm}^3).$$

Bước 4. Đổi đơn vị và kết luận.

$$V \approx 131\,640\ \text{cm}^3 = \frac{131\,640}{10^6}\ \text{m}^3 \approx 0{,}13164\ \text{m}^3.$$

Vậy thể tích gần đúng của thân cây khoảng $131\,640\ \text{cm}^3 \approx 0{,}132\ \text{m}^3$.

Đáp số

$V \approx 131\,640$ cm³ $\approx 0{,}13164$ m³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.