Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.17 trang 96 SGK Toán 11

Bài 33. Đạo hàm cấp hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Phương trình chuyển động của một hạt được cho bởi s(t)=10+0,5sin⁡(2πt+π5)s(t) = 10 + 0{,}5\sin\left(2\pi t + \dfrac{\pi}{5}\right), trong đó ss tính bằng centimét và tt tính bằng giây. Tính gia tốc của hạt tại thời điểm t=5t = 5 giây (làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ nhất).

Lời giải

Thiết lập. Gia tốc của hạt tại thời điểm tt là đạo hàm cấp hai của phương trình chuyển động: a(t)=s′′(t)a(t) = s''(t).

Bước 1. Tính đạo hàm cấp một (vận tốc).

Với s(t)=10+0,5sin⁡(2πt+π5)s(t) = 10 + 0{,}5\sin\left(2\pi t + \dfrac{\pi}{5}\right), áp dụng quy tắc đạo hàm hàm hợp:

s′(t)=0,5⋅cos⁡(2πt+π5)⋅(2π)=πcos⁡(2πt+π5).s'(t) = 0{,}5\cdot\cos\left(2\pi t + \dfrac{\pi}{5}\right)\cdot(2\pi) = \pi\cos\left(2\pi t + \dfrac{\pi}{5}\right).

Bước 2. Tính đạo hàm cấp hai (gia tốc).

s′′(t)=π⋅[−sin⁡(2πt+π5)]⋅(2π)=−2π2sin⁡(2πt+π5).s''(t) = \pi\cdot\left[-\sin\left(2\pi t + \dfrac{\pi}{5}\right)\right]\cdot(2\pi) = -2\pi^2\sin\left(2\pi t + \dfrac{\pi}{5}\right).

Bước 3. Thay t=5t = 5.

Góc cần tính: 2π⋅5+π5=10π+π52\pi\cdot 5 + \dfrac{\pi}{5} = 10\pi + \dfrac{\pi}{5}. Vì hàm sin tuần hoàn chu kì 2π2\pi và 10π=5⋅2π10\pi = 5\cdot 2\pi nên:

sin⁡(10π+π5)=sin⁡π5.\sin\left(10\pi + \dfrac{\pi}{5}\right) = \sin\dfrac{\pi}{5}.

Do đó:

a(5)=s′′(5)=−2π2sin⁡π5≈−2⋅(9,8696)⋅0,5878≈−11,6.a(5) = s''(5) = -2\pi^2\sin\dfrac{\pi}{5} \approx -2\cdot(9{,}8696)\cdot 0{,}5878 \approx -11{,}6.

Kết luận. Gia tốc của hạt tại thời điểm t=5t = 5 giây là a(5)≈−11,6 cm/s2a(5) \approx -11{,}6\ \text{cm/s}^2 (dấu âm cho biết gia tốc hướng ngược chiều dương của trục chuyển động).

Đáp số

a(5) ≈ -11,6 cm/s²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.