Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.16 trang 96 SGK Toán 11

Bài 33. Đạo hàm cấp hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hàm số f(x)=2sin⁡2(x+π4)f(x) = 2\sin^2\left(x + \dfrac{\pi}{4}\right). Chứng minh rằng ∣f′′(x)∣≤4|f''(x)| \le 4 với mọi xx.

Lời giải

Bước 1. Rút gọn hàm số.

Áp dụng công thức hạ bậc 2sin⁡2α=1−cos⁡2α2\sin^2\alpha = 1 - \cos 2\alpha với α=x+π4\alpha = x + \dfrac{\pi}{4}:

f(x)=2sin⁡2(x+π4)=1−cos⁡(2x+π2).f(x) = 2\sin^2\left(x+\frac{\pi}{4}\right) = 1 - \cos\left(2x + \frac{\pi}{2}\right).

Mà cos⁡(2x+π2)=−sin⁡2x\cos\left(2x+\dfrac{\pi}{2}\right) = -\sin 2x, nên

f(x)=1+sin⁡2x.f(x) = 1 + \sin 2x.

Bước 2. Tính đạo hàm cấp một.

f′(x)=(1+sin⁡2x)′=2cos⁡2x.f'(x) = (1 + \sin 2x)' = 2\cos 2x.

Bước 3. Tính đạo hàm cấp hai.

f′′(x)=(2cos⁡2x)′=2⋅(−sin⁡2x)⋅2=−4sin⁡2x.f''(x) = \big(2\cos 2x\big)' = 2\cdot(-\sin 2x)\cdot 2 = -4\sin 2x.

Bước 4. Đánh giá ∣f′′(x)∣|f''(x)|.

Với mọi xx ta luôn có −1≤sin⁡2x≤1-1 \le \sin 2x \le 1, tức là ∣sin⁡2x∣≤1|\sin 2x| \le 1. Do đó

∣f′′(x)∣=∣−4sin⁡2x∣=4 ∣sin⁡2x∣≤4⋅1=4.|f''(x)| = |-4\sin 2x| = 4\,|\sin 2x| \le 4\cdot 1 = 4.

Vậy ∣f′′(x)∣≤4|f''(x)| \le 4 với mọi xx (đpcm).

*Kiểm tra:* có thể tính trực tiếp không cần hạ bậc: f′(x)=2⋅2sin⁡ ⁣(x+π4)cos⁡ ⁣(x+π4)=2sin⁡ ⁣(2x+π2)=2cos⁡2xf'(x) = 2\cdot 2\sin\!\left(x+\frac{\pi}{4}\right)\cos\!\left(x+\frac{\pi}{4}\right) = 2\sin\!\left(2x+\frac{\pi}{2}\right) = 2\cos 2x, suy ra f′′(x)=−4sin⁡2xf''(x) = -4\sin 2x, trùng với kết quả trên. Dấu bằng ∣f′′(x)∣=4|f''(x)| = 4 xảy ra khi sin⁡2x=±1\sin 2x = \pm 1, chẳng hạn x=π4x = \dfrac{\pi}{4}.

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.