Giải Bài 9.5 trang 86 SGK Toán 11
Đề bài
Một kĩ sư thiết kế một đường ray tàu lượn, mà mặt cắt của nó gồm một cung đường cong có dạng parabol (H.9.6a), đoạn dốc lên và đoạn dốc xuống là những phần đường thẳng có hệ số góc lần lượt là 0,5 và −0,75. Để tàu lượn chạy êm và không bị đổi hướng đột ngột, và phải là những tiếp tuyến của cung parabol tại các điểm chuyển tiếp và (H.9.6b). Giả sử gốc toạ độ đặt tại và phương trình của parabol là , trong đó tính bằng mét.
a) Tìm .
b) Tính và tìm .
c) Giả sử khoảng cách theo phương ngang giữa và là 40 m. Tìm .
d) Tìm chênh lệch độ cao giữa hai điểm chuyển tiếp và .
Hình 9.6b: Hệ trục toạ độ Oxy. Điểm nằm tại gốc toạ độ O. Một cung parabol đi lên từ , đạt đỉnh (cực đại) rồi đi xuống cắt trục hoành tại điểm nằm bên phải. Tại có tiếp tuyến (đường nét đứt) là đoạn dốc lên với hệ số góc 0,5. Tại có tiếp tuyến (đường nét đứt) là đoạn dốc xuống với hệ số góc −0,75. Khoảng cách theo phương ngang giữa và là 40 m.
Lời giải
a) Tìm .
Gốc toạ độ đặt tại , nghĩa là thuộc parabol. Thay vào :
b) Tính và tìm .
Ta có nên đạo hàm:
Do đó .
Hệ số góc của tiếp tuyến với parabol tại điểm có hoành độ chính là . Tại (ứng với ), tiếp tuyến là có hệ số góc , nên:
c) Tìm .
Khoảng cách theo phương ngang giữa và là m, mà có hoành độ nên có hoành độ .
Tại , tiếp tuyến là có hệ số góc , nên:
Mà , suy ra:
d) Tìm chênh lệch độ cao giữa và .
Với , phương trình parabol là:
Tung độ của (tại ): .
Tung độ của (tại ):
Vậy chênh lệch độ cao giữa hai điểm chuyển tiếp là:
Điểm thấp hơn điểm là m.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.