Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.2 trang 86 SGK Toán 11

Bài 31. Định nghĩa và ý nghĩa của đạo hàm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng định nghĩa, tính đạo hàm của các hàm số sau:

a) y=kx2+cy = kx^2 + c (với k,ck, c là các hằng số);

b) y=x3y = x^3.

Lời giải

Ta dùng định nghĩa đạo hàm tại điểm xx bất kì:
y′=lim⁡Δx→0f(x+Δx)−f(x)Δx.y' = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{f(x+\Delta x) - f(x)}{\Delta x}.

a) y=kx2+cy = kx^2 + c (với k,ck, c là hằng số)

Số gia của hàm số ứng với số gia Δx\Delta x của biến số tại xx:
Δy=f(x+Δx)−f(x)=[k(x+Δx)2+c]−(kx2+c).\Delta y = f(x+\Delta x) - f(x) = \left[k(x+\Delta x)^2 + c\right] - \left(kx^2 + c\right).

Khai triển:
Δy=k(x2+2x Δx+(Δx)2)+c−kx2−c=k(2x Δx+(Δx)2)=k Δx (2x+Δx).\Delta y = k\left(x^2 + 2x\,\Delta x + (\Delta x)^2\right) + c - kx^2 - c = k\left(2x\,\Delta x + (\Delta x)^2\right) = k\,\Delta x\,(2x + \Delta x).

Lập tỉ số:
ΔyΔx=k(2x+Δx).\frac{\Delta y}{\Delta x} = k(2x + \Delta x).

Lấy giới hạn khi Δx→0\Delta x \to 0:
y′=lim⁡Δx→0k(2x+Δx)=2kx.y' = \lim_{\Delta x \to 0} k(2x + \Delta x) = 2kx.

Vậy y′=2kxy' = 2kx.

b) y=x3y = x^3

Số gia của hàm số:
Δy=f(x+Δx)−f(x)=(x+Δx)3−x3.\Delta y = f(x+\Delta x) - f(x) = (x+\Delta x)^3 - x^3.

Khai triển (x+Δx)3=x3+3x2 Δx+3x(Δx)2+(Δx)3(x+\Delta x)^3 = x^3 + 3x^2\,\Delta x + 3x(\Delta x)^2 + (\Delta x)^3, nên:
Δy=3x2 Δx+3x(Δx)2+(Δx)3=Δx(3x2+3x Δx+(Δx)2).\Delta y = 3x^2\,\Delta x + 3x(\Delta x)^2 + (\Delta x)^3 = \Delta x\left(3x^2 + 3x\,\Delta x + (\Delta x)^2\right).

Lập tỉ số:
ΔyΔx=3x2+3x Δx+(Δx)2.\frac{\Delta y}{\Delta x} = 3x^2 + 3x\,\Delta x + (\Delta x)^2.

Lấy giới hạn khi Δx→0\Delta x \to 0:
y′=lim⁡Δx→0(3x2+3x Δx+(Δx)2)=3x2.y' = \lim_{\Delta x \to 0} \left(3x^2 + 3x\,\Delta x + (\Delta x)^2\right) = 3x^2.

Vậy y′=3x2y' = 3x^2.

Đáp số

y′=2kxy' = 2kxy′=3x2y' = 3x^2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.