Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 4.6 trang 77 SGK Toán 11

Bài 10. Đường thẳng và mặt phẳng trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình tứ diện ABCDABCD. Trên các cạnh ACAC, BCBC, BDBD lần lượt lấy các điểm MM, NN, PP sao cho AM=CMAM = CM, BN=CNBN = CN, BP=2DPBP = 2DP.

a) Xác định giao điểm của đường thẳng CDCD và mặt phẳng (MNP)(MNP).

b) Xác định giao tuyến của hai mặt phẳng (ACD)(ACD) và (MNP)(MNP).

Lời giải

Vì AM=CMAM=CM nên MM là trung điểm của ACAC; vì BN=CNBN=CN nên NN là trung điểm của BCBC; vì BP=2DPBP=2DP nên PP nằm trên BDBD với BP=23BDBP=\dfrac{2}{3}BD.

a) Giao điểm của CDCD và mặt phẳng (MNP)(MNP)

Xét mặt phẳng (BCD)(BCD). Hai điểm N, PN,\,P đều thuộc (MNP)(MNP) và đều thuộc (BCD)(BCD), nên giao tuyến của (MNP)(MNP) và (BCD)(BCD) là đường thẳng NPNP. Đường thẳng CDCD nằm trong (BCD)(BCD), do đó giao điểm của CDCD với (MNP)(MNP) (nếu có) chính là giao điểm QQ của NPNP và CDCD.

Trong (BCD)(BCD), hai đường thẳng NPNP và CDCD không song song nên cắt nhau tại QQ. Khi đó:
Q=NP∩CD,Q∈NP⊂(MNP) ⇒ Q=CD∩(MNP).Q=NP\cap CD,\qquad Q\in NP\subset(MNP)\ \Rightarrow\ Q=CD\cap(MNP).

*Tính vị trí của QQ.* Trong (BCD)(BCD), kẻ DH∥NPDH\parallel NP với H∈BCH\in BC.
- Trong tam giác BDHBDH có P∈BD, N∈BH, PN∥DHP\in BD,\ N\in BH,\ PN\parallel DH, theo định lí Thalès: BNBH=BPBD=23\dfrac{BN}{BH}=\dfrac{BP}{BD}=\dfrac{2}{3}. Mà BN=12BCBN=\dfrac{1}{2}BC nên BH=32BN=34BCBH=\dfrac{3}{2}BN=\dfrac{3}{4}BC, suy ra CH=14BCCH=\dfrac{1}{4}BC.
- Trong tam giác CQNCQN có D∈CQ, H∈CN, DH∥QND\in CQ,\ H\in CN,\ DH\parallel QN, theo định lí Thalès: CDCQ=CHCN=14BC12BC=12.\dfrac{CD}{CQ}=\dfrac{CH}{CN}=\dfrac{\tfrac14 BC}{\tfrac12 BC}=\dfrac{1}{2}.

Vậy CQ=2CDCQ=2CD, tức DD là trung điểm của CQCQ (điểm QQ nằm trên tia CDCD, về phía ngoài DD).

Kết luận: Giao điểm cần tìm là Q=NP∩CDQ=NP\cap CD, với DD là trung điểm của đoạn CQCQ.

b) Giao tuyến của hai mặt phẳng (ACD)(ACD) và (MNP)(MNP)

- MM là trung điểm ACAC nên M∈AC⊂(ACD)M\in AC\subset(ACD); đồng thời M∈(MNP)M\in(MNP). Vậy MM là điểm chung thứ nhất.
- Q∈CD⊂(ACD)Q\in CD\subset(ACD) (theo câu a) và Q∈(MNP)Q\in(MNP). Vậy QQ là điểm chung thứ hai.

Hai mặt phẳng (ACD)(ACD) và (MNP)(MNP) có hai điểm chung M, QM,\,Q nên giao tuyến của chúng là đường thẳng MQMQ.

*Nhận xét:* trong mặt phẳng (ACD)(ACD), đường thẳng MQMQ cắt cạnh ADAD tại điểm RR thỏa AR=2RDAR=2RD (có thể kiểm tra bằng định lí Thalès tương tự câu a).

Đáp số

Giao điểm Q=NP∩CDQ=NP\cap CD, với DD là trung điểm của CQCQ (tức CQ=2CDCQ=2CD)Giao tuyến là đường thẳng MQMQ (cắt ADAD tại RR với AR=2RDAR=2RD)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.