Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.43 trang 65 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương VII   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình lăng trụ ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D'. Biết A′.ABCDA'.ABCD là hình chóp đều có tất cả các cạnh đều bằng nhau và bằng aa. Tính theo aa thể tích của khối lăng trụ ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' và thể tích của khối chóp A′.BB′C′CA'.BB'C'C.

Lời giải

Phân tích giả thiết. Vì A′.ABCDA'.ABCD là hình chóp đều nên đáy ABCDABCD là hình vuông và chân đường cao của chóp là tâm OO của hình vuông (OO là giao điểm hai đường chéo). Mọi cạnh của chóp đều bằng aa: cạnh đáy AB=BC=CD=DA=aAB=BC=CD=DA=a và cạnh bên A′A=A′B=A′C=A′D=aA'A=A'B=A'C=A'D=a.

Tính đường cao A′OA'O. Hình vuông cạnh aa có đường chéo AC=a2AC=a\sqrt2 nên OA=AC2=a22OA=\dfrac{AC}{2}=\dfrac{a\sqrt2}{2}.

Tam giác A′OAA'OA vuông tại OO nên
A′O=A′A2−OA2=a2−a22=a22.A'O=\sqrt{A'A^{2}-OA^{2}}=\sqrt{a^{2}-\frac{a^{2}}{2}}=\frac{a\sqrt2}{2}.

Vì A′O⊥(ABCD)A'O\perp(ABCD) và A′A' nằm trong mặt phẳng đáy trên (A′B′C′D′)(A'B'C'D') (song song với (ABCD)(ABCD)) nên A′OA'O chính là chiều cao của khối lăng trụ.

a) Thể tích khối lăng trụ ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D'.

Diện tích đáy: SABCD=a2S_{ABCD}=a^{2}. Do đó
VABCD.A′B′C′D′=SABCD⋅A′O=a2⋅a22=a322.V_{ABCD.A'B'C'D'}=S_{ABCD}\cdot A'O=a^{2}\cdot\frac{a\sqrt2}{2}=\frac{a^{3}\sqrt2}{2}.

b) Thể tích khối chóp A′.BB′C′CA'.BB'C'C.

Ba mặt của lăng trụ không chứa đỉnh A′A' là: đáy ABCDABCD, mặt bên BB′C′CBB'C'C và mặt bên CC′D′DCC'D'D. Nối A′A' với ba mặt này, khối lăng trụ được chia thành đúng ba khối chóp:
VABCD.A′B′C′D′=VA′.ABCD+VA′.BB′C′C+VA′.CC′D′D.V_{ABCD.A'B'C'D'}=V_{A'.ABCD}+V_{A'.BB'C'C}+V_{A'.CC'D'D}.

Khối chóp A′.ABCDA'.ABCD có cùng đáy ABCDABCD và cùng chiều cao A′OA'O với lăng trụ nên
VA′.ABCD=13SABCD⋅A′O=13VABCD.A′B′C′D′.V_{A'.ABCD}=\frac{1}{3}S_{ABCD}\cdot A'O=\frac{1}{3}V_{ABCD.A'B'C'D'}.

Phép đối xứng qua mặt phẳng (ACC′A′)(ACC'A') biến B↔DB\leftrightarrow D, B′↔D′B'\leftrightarrow D' và giữ nguyên A′,C,C′A',C,C', nên nó biến khối chóp A′.BB′C′CA'.BB'C'C thành khối chóp A′.CC′D′DA'.CC'D'D. Suy ra VA′.BB′C′C=VA′.CC′D′DV_{A'.BB'C'C}=V_{A'.CC'D'D}.

Do đó
VA′.BB′C′C=12(VABCD.A′B′C′D′−13VABCD.A′B′C′D′)=13VABCD.A′B′C′D′=13⋅a322=a326.V_{A'.BB'C'C}=\frac{1}{2}\left(V_{ABCD.A'B'C'D'}-\frac{1}{3}V_{ABCD.A'B'C'D'}\right)=\frac{1}{3}V_{ABCD.A'B'C'D'}=\frac{1}{3}\cdot\frac{a^{3}\sqrt2}{2}=\frac{a^{3}\sqrt2}{6}.

Vậy VABCD.A′B′C′D′=a322V_{ABCD.A'B'C'D'}=\dfrac{a^{3}\sqrt2}{2} và VA′.BB′C′C=a326V_{A'.BB'C'C}=\dfrac{a^{3}\sqrt2}{6}.

Đáp số

VABCD.A′B′C′D′=a322V_{ABCD.A'B'C'D'}=\dfrac{a^{3}\sqrt2}{2}VA′.BB′C′C=a326V_{A'.BB'C'C}=\dfrac{a^{3}\sqrt2}{6}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.