Giải Bài 7.27 trang 59 SGK Toán 11
Đề bài
Một bể nước có đáy thuộc mặt phẳng nằm ngang. Trong trường hợp này, độ sâu của bể là khoảng cách giữa mặt nước và đáy bể. Giải thích vì sao để đo độ sâu của bể, ta có thể thả quả dọi chạm đáy bể và đo chiều dài của đoạn dây dọi nằm trong bể nước.
Lời giải
Mô hình hoá bài toán.
Vì đáy bể nằm trong một mặt phẳng nằm ngang, gọi mặt phẳng đáy bể là . Mặt nước yên lặng cũng là một mặt phẳng nằm ngang, gọi là ; do và cùng nằm ngang nên .
Theo đề bài, độ sâu của bể là khoảng cách giữa mặt nước và đáy bể, tức là khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song và . Khoảng cách này bằng khoảng cách từ một điểm bất kì trên mặt nước đến mặt phẳng đáy .
Vai trò của dây dọi.
Quả dọi treo trên dây luôn làm cho dây có phương thẳng đứng, nghĩa là dây dọi vuông góc với mọi mặt phẳng nằm ngang; do đó dây dọi vuông góc với mặt phẳng đáy bể .
Gọi là điểm dây dọi cắt mặt nước và là điểm quả dọi chạm đáy bể. Đoạn dây nằm trong bể nước chính là đoạn , với và .
Vì dây dọi vuông góc với nên tại . Theo định nghĩa khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng, là hình chiếu vuông góc của lên , nên
Mặt khác là một điểm nằm trên mặt nước, nên khoảng cách từ đến đáy bể đúng bằng khoảng cách giữa mặt nước và đáy bể, tức là bằng độ sâu của bể:
Kết luận. Chiều dài đoạn dây dọi nằm trong bể nước đúng bằng độ sâu của bể. Do đó có thể đo độ sâu của bể bằng cách thả quả dọi chạm đáy rồi đo chiều dài đoạn dây dọi nằm trong nước.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.