Sách giáo khoa Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.26 trang 59 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương VII   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giá đỡ ba chân ở Hình 7.90 đang được mở sao cho ba gốc chân cách đều nhau một khoảng cách bằng 110 cm. Tính chiều cao của giá đỡ, biết các chân của giá đỡ dài 129 cm.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 59 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.90: Giá đỡ ba chân (tripod). Ba chân dài 129 cm đặt lên mặt phẳng ngang (hình chữ nhật/mặt phẳng ở trên đỉnh). Ba gốc chân tạo thành tam giác đều, mỗi cạnh (khoảng cách giữa hai gốc chân kề nhau) bằng 110 cm. Đường nét đứt màu đỏ biểu thị đường cao từ đỉnh (nơi ba chân gặp nhau) xuống mặt phẳng chứa ba gốc chân.

Lời giải

Mô hình hoá bài toán.

Gọi SS là đỉnh (nơi ba chân gặp nhau) và AA, BB, CC là ba gốc chân. Khi đó:

- SA=SB=SC=129SA = SB = SC = 129 cm (ba chân dài bằng nhau).
- Tam giác ABCABC đều cạnh AB=BC=CA=110AB = BC = CA = 110 cm (ba gốc chân cách đều nhau).

Gọi HH là chân đường cao hạ từ SS xuống mặt phẳng (ABC)(ABC). Chiều cao giá đỡ chính là SHSH.

Xác định vị trí điểm HH.

Vì SH⊥(ABC)SH \perp (ABC) nên SHSH vuông góc với mọi đường trong mặt phẳng đó. Xét các tam giác vuông SHASHA, SHBSHB, SHCSHC (vuông tại HH):
HA2=SA2−SH2,HB2=SB2−SH2,HC2=SC2−SH2.HA^2 = SA^2 - SH^2,\quad HB^2 = SB^2 - SH^2,\quad HC^2 = SC^2 - SH^2.
Do SA=SB=SCSA = SB = SC nên HA=HB=HCHA = HB = HC, tức HH cách đều ba đỉnh AA, BB, CC. Vậy HH là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác đều ABCABC, cũng chính là trọng tâm của nó.

Tính HAHA (bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác đều).

Gọi MM là trung điểm BCBC. Đường trung tuyến AMAM của tam giác đều cạnh a=110a = 110 có độ dài:
AM=a32=11032=553 (cm).AM = \frac{a\sqrt{3}}{2} = \frac{110\sqrt{3}}{2} = 55\sqrt{3}\ (\text{cm}).
Vì HH là trọng tâm nên:
HA=23AM=23⋅553=11033 (cm).HA = \frac{2}{3}AM = \frac{2}{3}\cdot 55\sqrt{3} = \frac{110\sqrt{3}}{3}\ (\text{cm}).
Suy ra:
HA2=(11033)2=1102⋅39=121003 (cm2).HA^2 = \left(\frac{110\sqrt{3}}{3}\right)^2 = \frac{110^2\cdot 3}{9} = \frac{12100}{3}\ (\text{cm}^2).

Tính chiều cao SHSH.

Tam giác SHASHA vuông tại HH, theo định lí Pythagore:
SH2=SA2−HA2=1292−121003=16641−121003=49923−121003=378233.SH^2 = SA^2 - HA^2 = 129^2 - \frac{12100}{3} = 16641 - \frac{12100}{3} = \frac{49923 - 12100}{3} = \frac{37823}{3}.
Do đó:
SH=378233≈112,28 (cm).SH = \sqrt{\frac{37823}{3}} \approx 112{,}28\ (\text{cm}).

Kiểm tra lại: HA≈63,51HA \approx 63{,}51 cm, khi đó SH2+HA2≈12607,67+4033,33=16641=1292SH^2 + HA^2 \approx 12607{,}67 + 4033{,}33 = 16641 = 129^2 (đúng). Chiều cao thu được nhỏ hơn độ dài chân 129129 cm, hợp lí.

Kết luận. Chiều cao của giá đỡ xấp xỉ 112,3112{,}3 cm.

Đáp số

SH=378233≈112,3SH = \sqrt{\dfrac{37823}{3}} \approx 112{,}3 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.