Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 3.4 trang 67 SGK Toán 11

Bài tập cuối Chương III (Các số đặc trưng đo xu thế trung tâm của mẫu số liệu ghép nhóm)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quãng đường (km) từ nhà đến nơi làm việc của 40 công nhân một nhà máy được ghi lại như sau:

5 3 10 20 25 11 13 7 12 31 19 10 12 17 18 11 32 17 16 2
7 9 7 8 3 5 12 15 18 3 12 14 2 9 6 15 15 7 6 12.

a) Ghép nhóm dãy số liệu trên thành các khoảng có độ rộng bằng nhau, khoảng đầu tiên là [0;5)[0; 5). Tìm giá trị đại diện cho mỗi nhóm.

b) Tính số trung bình của mẫu số liệu không ghép nhóm và mẫu số liệu ghép nhóm. Giá trị nào chính xác hơn?

c) Xác định nhóm chứa mốt của mẫu số liệu ghép nhóm thu được.

Lời giải

## a) Ghép nhóm và tìm giá trị đại diện

Trong mẫu, số liệu nhỏ nhất là 22, lớn nhất là 3232. Vì khoảng đầu tiên là [0;5)[0;5) (độ rộng 55) nên ta chia thành các nhóm có độ rộng bằng 55:
[0;5), [5;10), [10;15), [15;20), [20;25), [25;30), [30;35).[0;5),\ [5;10),\ [10;15),\ [15;20),\ [20;25),\ [25;30),\ [30;35).

Đếm số công nhân thuộc mỗi nhóm, ta được bảng tần số ghép nhóm (giá trị đại diện của mỗi nhóm là trung điểm của nhóm đó):

| Quãng đường (km) | [0;5)[0;5) | [5;10)[5;10) | [10;15)[10;15) | [15;20)[15;20) | [20;25)[20;25) | [25;30)[25;30) | [30;35)[30;35) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Giá trị đại diện | 2,52{,}5 | 7,57{,}5 | 12,512{,}5 | 17,517{,}5 | 22,522{,}5 | 27,527{,}5 | 32,532{,}5 |
| Tần số (số công nhân) | 55 | 1111 | 1111 | 99 | 11 | 11 | 22 |

(Kiểm tra: 5+11+11+9+1+1+2=405+11+11+9+1+1+2 = 40 công nhân.)

##

b) Số trung bình

Mẫu số liệu không ghép nhóm: tổng tất cả quãng đường là
S=291+185=476 (km).S = 291 + 185 = 476 \text{ (km)}.
Do đó
xˉ=47640=11,9 (km).\bar{x} = \dfrac{476}{40} = 11{,}9 \text{ (km)}.

Mẫu số liệu ghép nhóm: dùng giá trị đại diện của mỗi nhóm,
xˉ′=2,5⋅5+7,5⋅11+12,5⋅11+17,5⋅9+22,5⋅1+27,5⋅1+32,5⋅240.\bar{x}' = \dfrac{2{,}5\cdot 5 + 7{,}5\cdot 11 + 12{,}5\cdot 11 + 17{,}5\cdot 9 + 22{,}5\cdot 1 + 27{,}5\cdot 1 + 32{,}5\cdot 2}{40}.
Tử số:
12,5+82,5+137,5+157,5+22,5+27,5+65=505.12{,}5 + 82{,}5 + 137{,}5 + 157{,}5 + 22{,}5 + 27{,}5 + 65 = 505.
Vậy
xˉ′=50540=12,625 (km).\bar{x}' = \dfrac{505}{40} = 12{,}625 \text{ (km)}.

So sánh: Số trung bình của mẫu không ghép nhóm (11,911{,}9 km) chính xác hơn, vì nó được tính trực tiếp từ các số liệu gốc. Số trung bình của mẫu ghép nhóm (12,62512{,}625 km) chỉ là giá trị xấp xỉ, do ta đã thay mỗi số liệu trong một nhóm bằng giá trị đại diện của nhóm đó.

##

c) Nhóm chứa mốt

Nhóm chứa mốt là nhóm có tần số lớn nhất. Trong bảng trên, tần số lớn nhất là 1111, đạt được ở hai nhóm:
[5;10)và[10;15).[5;10) \quad\text{và}\quad [10;15).
Vậy mẫu số liệu ghép nhóm có hai nhóm chứa mốt là [5;10)[5;10) và [10;15)[10;15).

Đáp số

Giá trị đại diện: 2,5; 7,5; 12,5; 17,5; 22,5; 27,5; 32,5 (tần số: 5; 11; 11; 9; 1; 1; 2)Không ghép nhóm: 11,9 km; ghép nhóm: 12,625 km; giá trị 11,9 km chính xác hơnHai nhóm chứa mốt: [5; 10) và [10; 15)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.