Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng trang 66 SGK Toán 11

Bài 9. Các số đặc trưng đo xu thế trung tâm

Đề bài

Hãy tính các số đặc trưng cho mẫu số liệu trong Bảng 3.1 và giải thích ý nghĩa của các giá trị thu được.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 66 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 3.1 thống kê số tiền bán xăng (đơn vị: nghìn đồng) cho 35 khách hàng đi xe máy tại một cửa hàng, dưới dạng mẫu số liệu ghép nhóm:

| Số tiền (nghìn đồng) | [0; 30) | [30; 60) | [60; 90) | [90; 120) |
|---|---|---|---|---|
| Số khách hàng | 3 | 15 | 10 | 7 |

Lời giải

Mẫu số liệu ghép nhóm có n=3+15+10+7=35n = 3 + 15 + 10 + 7 = 35 khách hàng. Giá trị đại diện của bốn nhóm [0;30)[0; 30), [30;60)[30; 60), [60;90)[60; 90), [90;120)[90; 120) lần lượt là 1515, 4545, 7575, 105105 (nghìn đồng); tần số tích luỹ lần lượt là 33, 1818, 2828, 3535.

Số trung bình.

xˉ=3⋅15+15⋅45+10⋅75+7⋅10535=2 20535=63 (nghìn đồng).\bar{x} = \frac{3 \cdot 15 + 15 \cdot 45 + 10 \cdot 75 + 7 \cdot 105}{35} = \frac{2\,205}{35} = 63 \text{ (nghìn đồng).}

Ý nghĩa: trung bình mỗi khách hàng đi xe máy mua khoảng 63 nghìn đồng tiền xăng.

Trung vị.

Vì n2=17,5\dfrac{n}{2} = 17{,}5 và 3<17,5≤183 < 17{,}5 \le 18 nên trung vị thuộc nhóm [30;60)[30; 60):

Me=30+17,5−315⋅(60−30)=30+14,515⋅30=59 (nghìn đồng).M_e = 30 + \frac{17{,}5 - 3}{15} \cdot (60 - 30) = 30 + \frac{14{,}5}{15} \cdot 30 = 59 \text{ (nghìn đồng).}

Ý nghĩa: khoảng một nửa số khách mua không quá 59 nghìn đồng tiền xăng, nửa còn lại mua nhiều hơn mức đó. Trung vị nhỏ hơn số trung bình, chứng tỏ có một số ít khách mua nhiều (nhóm [90;120)[90; 120)) kéo số trung bình lên.

Tứ phân vị.

n4=8,75\dfrac{n}{4} = 8{,}75 và 3<8,75≤183 < 8{,}75 \le 18 nên Q1Q_1 thuộc nhóm [30;60)[30; 60):

Q1=30+8,75−315⋅30=30+5,7515⋅30=41,5 (nghìn đồng).Q_1 = 30 + \frac{8{,}75 - 3}{15} \cdot 30 = 30 + \frac{5{,}75}{15} \cdot 30 = 41{,}5 \text{ (nghìn đồng).}

Q2=Me=59Q_2 = M_e = 59 (nghìn đồng).

3n4=26,25\dfrac{3n}{4} = 26{,}25 và 18<26,25≤2818 < 26{,}25 \le 28 nên Q3Q_3 thuộc nhóm [60;90)[60; 90):

Q3=60+26,25−1810⋅30=60+8,2510⋅30=84,75 (nghìn đồng).Q_3 = 60 + \frac{26{,}25 - 18}{10} \cdot 30 = 60 + \frac{8{,}25}{10} \cdot 30 = 84{,}75 \text{ (nghìn đồng).}

Ý nghĩa: 25% số khách mua dưới 41,5 nghìn đồng, 25% số khách mua trên 84,75 nghìn đồng, và một nửa số khách ở giữa mua từ 41,5 đến 84,75 nghìn đồng.

Mốt.

Nhóm có tần số lớn nhất là [30;60)[30; 60) với tần số 1515; nhóm liền trước có tần số 33, nhóm liền sau có tần số 1010. Do đó

Mo=30+15−3(15−3)+(15−10)⋅30=30+1217⋅30≈51,18 (nghìn đồng).M_o = 30 + \frac{15 - 3}{(15 - 3) + (15 - 10)} \cdot 30 = 30 + \frac{12}{17} \cdot 30 \approx 51{,}18 \text{ (nghìn đồng).}

Ý nghĩa: số tiền xăng mà khách hàng mua nhiều nhất rơi vào khoảng 51,18 nghìn đồng – nhóm [30;60)[30; 60) là nhóm đông khách nhất (15 trong 35 khách, chiếm gần 43%). Vì vậy cửa hàng nên chuẩn bị nhiều nhất cho mức mua trên dưới 50 nghìn đồng.

Đáp số

xˉ=63\bar{x} = 63 nghìn đồngMe=Q2=59M_e = Q_2 = 59 nghìn đồngQ1=41,5Q_1 = 41{,}5 nghìn đồng; Q3=84,75Q_3 = 84{,}75 nghìn đồngMo≈51,18M_o \approx 51{,}18 nghìn đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.