Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 1.7 trang 21 SGK Toán 11

Bài 2. Công thức lượng giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng 15∘=45∘−30∘15^\circ = 45^\circ - 30^\circ, hãy tính các giá trị lượng giác của góc 15∘15^\circ.

Lời giải

Ta có 15∘=45∘−30∘15^\circ = 45^\circ - 30^\circ và biết các giá trị lượng giác của 45∘45^\circ, 30∘30^\circ:
sin⁡45∘=cos⁡45∘=22,cos⁡30∘=32,sin⁡30∘=12.\sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \dfrac{\sqrt{2}}{2}, \quad \cos 30^\circ = \dfrac{\sqrt{3}}{2}, \quad \sin 30^\circ = \dfrac{1}{2}.

a) Tính sin⁡15∘\sin 15^\circ bằng công thức sin⁡(a−b)=sin⁡acos⁡b−cos⁡asin⁡b\sin(a-b) = \sin a\cos b - \cos a\sin b:
sin⁡15∘=sin⁡(45∘−30∘)=sin⁡45∘cos⁡30∘−cos⁡45∘sin⁡30∘\sin 15^\circ = \sin(45^\circ - 30^\circ) = \sin 45^\circ\cos 30^\circ - \cos 45^\circ\sin 30^\circ
=22⋅32−22⋅12=64−24=6−24.= \dfrac{\sqrt{2}}{2}\cdot\dfrac{\sqrt{3}}{2} - \dfrac{\sqrt{2}}{2}\cdot\dfrac{1}{2} = \dfrac{\sqrt{6}}{4} - \dfrac{\sqrt{2}}{4} = \dfrac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4}.

b) Tính cos⁡15∘\cos 15^\circ bằng công thức cos⁡(a−b)=cos⁡acos⁡b+sin⁡asin⁡b\cos(a-b) = \cos a\cos b + \sin a\sin b:
cos⁡15∘=cos⁡(45∘−30∘)=cos⁡45∘cos⁡30∘+sin⁡45∘sin⁡30∘\cos 15^\circ = \cos(45^\circ - 30^\circ) = \cos 45^\circ\cos 30^\circ + \sin 45^\circ\sin 30^\circ
=22⋅32+22⋅12=64+24=6+24.= \dfrac{\sqrt{2}}{2}\cdot\dfrac{\sqrt{3}}{2} + \dfrac{\sqrt{2}}{2}\cdot\dfrac{1}{2} = \dfrac{\sqrt{6}}{4} + \dfrac{\sqrt{2}}{4} = \dfrac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}.

c) Tính tan⁡15∘\tan 15^\circ (vì cos⁡15∘≠0\cos 15^\circ \neq 0):
tan⁡15∘=sin⁡15∘cos⁡15∘=6−26+2=(6−2)2(6+2)(6−2)=8−2126−2=8−434=2−3.\tan 15^\circ = \dfrac{\sin 15^\circ}{\cos 15^\circ} = \dfrac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{\sqrt{6} + \sqrt{2}} = \dfrac{(\sqrt{6} - \sqrt{2})^2}{(\sqrt{6} + \sqrt{2})(\sqrt{6} - \sqrt{2})} = \dfrac{8 - 2\sqrt{12}}{6 - 2} = \dfrac{8 - 4\sqrt{3}}{4} = 2 - \sqrt{3}.

d) Tính cot⁡15∘\cot 15^\circ (vì sin⁡15∘≠0\sin 15^\circ \neq 0):
cot⁡15∘=1tan⁡15∘=12−3=2+3(2−3)(2+3)=2+34−3=2+3.\cot 15^\circ = \dfrac{1}{\tan 15^\circ} = \dfrac{1}{2 - \sqrt{3}} = \dfrac{2 + \sqrt{3}}{(2 - \sqrt{3})(2 + \sqrt{3})} = \dfrac{2 + \sqrt{3}}{4 - 3} = 2 + \sqrt{3}.

Kiểm tra: sin⁡215∘+cos⁡215∘=(6−2)2+(6+2)216=(8−43)+(8+43)16=1616=1\sin^2 15^\circ + \cos^2 15^\circ = \dfrac{(\sqrt{6}-\sqrt{2})^2 + (\sqrt{6}+\sqrt{2})^2}{16} = \dfrac{(8 - 4\sqrt{3}) + (8 + 4\sqrt{3})}{16} = \dfrac{16}{16} = 1 (thỏa mãn). Ngoài ra tan⁡15∘⋅cot⁡15∘=(2−3)(2+3)=1\tan 15^\circ \cdot \cot 15^\circ = (2 - \sqrt{3})(2 + \sqrt{3}) = 1 (đúng).

Đáp số

sin⁡15∘=6−24\sin 15^\circ = \dfrac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4}cos⁡15∘=6+24\cos 15^\circ = \dfrac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}tan⁡15∘=2−3\tan 15^\circ = 2 - \sqrt{3}cot⁡15∘=2+3\cot 15^\circ = 2 + \sqrt{3}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.