Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng 2 trang 20 SGK Toán 11

Bài 2. Công thức lượng giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi nhấn một phím trên điện thoại cảm ứng, bàn phím sẽ tạo ra hai âm thuần, kết hợp với nhau để tạo ra âm thanh nhận dạng duy nhất phím. Hình 1.13 cho thấy tần số thấp f1f_1 và tần số cao f2f_2 liên quan đến mỗi phím. Nhấn một phím sẽ tạo ra sóng âm y=sin⁡(2πf1t)+sin⁡(2πf2t)y = \sin(2\pi f_1 t) + \sin(2\pi f_2 t), ở đó tt là biến thời gian (tính bằng giây).

a) Tìm hàm số mô hình hoá âm thanh được tạo ra khi nhấn phím 4.

b) Biến đổi công thức vừa tìm được ở câu a về dạng tích của một hàm số sin và một hàm số côsin.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 20 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.13: Bàn phím điện thoại dạng lưới 4 hàng × 3 cột. Các cột ứng với tần số cao: cột 1 = 1209 Hz, cột 2 = 1336 Hz, cột 3 = 1477 Hz. Các hàng ứng với tần số thấp: hàng 1 = 697 Hz (phím 1, 2, 3), hàng 2 = 770 Hz (phím 4, 5, 6), hàng 3 = 852 Hz (phím 7, 8, 9), hàng 4 = 941 Hz (phím *, 0, #). Phím 4 nằm ở hàng tần số thấp 770 Hz và cột tần số cao 1209 Hz.

Lời giải

a) Tìm hàm số mô hình hoá âm thanh khi nhấn phím 4.

Phím 4 nằm ở hàng có tần số thấp f1=770f_1 = 770 Hz và cột có tần số cao f2=1209f_2 = 1209 Hz.

Thay f1=770f_1 = 770 và f2=1209f_2 = 1209 vào công thức y=sin⁡(2πf1t)+sin⁡(2πf2t)y = \sin(2\pi f_1 t) + \sin(2\pi f_2 t), ta được hàm số mô hình hoá âm thanh:

y=sin⁡(2π⋅770⋅t)+sin⁡(2π⋅1209⋅t)=sin⁡(1540πt)+sin⁡(2418πt).y = \sin(2\pi \cdot 770 \cdot t) + \sin(2\pi \cdot 1209 \cdot t) = \sin(1540\pi t) + \sin(2418\pi t).

b) Biến đổi công thức ở câu a về dạng tích.

Áp dụng công thức biến đổi tổng thành tích:

sin⁡a+sin⁡b=2sin⁡a+b2cos⁡a−b2.\sin a + \sin b = 2\sin\dfrac{a+b}{2}\cos\dfrac{a-b}{2}.

Với a=1540πta = 1540\pi t và b=2418πtb = 2418\pi t, ta có:

a+b2=1540πt+2418πt2=3958πt2=1979πt,\dfrac{a+b}{2} = \dfrac{1540\pi t + 2418\pi t}{2} = \dfrac{3958\pi t}{2} = 1979\pi t,

a−b2=1540πt−2418πt2=−878πt2=−439πt.\dfrac{a-b}{2} = \dfrac{1540\pi t - 2418\pi t}{2} = \dfrac{-878\pi t}{2} = -439\pi t.

Do đó:

y=2sin⁡(1979πt)cos⁡(−439πt).y = 2\sin(1979\pi t)\cos(-439\pi t).

Vì hàm côsin là hàm số chẵn nên cos⁡(−439πt)=cos⁡(439πt)\cos(-439\pi t) = \cos(439\pi t). Vậy:

y=2sin⁡(1979πt)cos⁡(439πt).y = 2\sin(1979\pi t)\cos(439\pi t).

Đáp số

y=sin⁡(1540πt)+sin⁡(2418πt)y = \sin(1540\pi t) + \sin(2418\pi t)y=2sin⁡(1979πt)cos⁡(439πt)y = 2\sin(1979\pi t)\cos(439\pi t)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.