Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 8.16 trang 75 SGK Toán 10

Bài 25. Nhị thức Newton   Đã kiểm chéo

Đề bài

Số dân của một tỉnh ở thời điểm hiện tại là khoảng 800 nghìn người. Giả sử rằng tỉ lệ tăng dân số hằng năm của tỉnh đó là r %r\,\%.

a) Viết công thức tính số dân của tỉnh đó sau 1 năm, sau 2 năm. Từ đó suy ra công thức tính số dân của tỉnh đó sau 5 năm nữa là P=800(1+r100)5P=800\left(1+\dfrac{r}{100}\right)^5 (nghìn người).

b) Với r=1,5r=1,5, dùng hai số hạng đầu trong khai triển của (1+0,015)5(1+0,015)^5, hãy ước tính số dân của tỉnh đó sau 5 năm nữa (theo đơn vị nghìn người).

Lời giải

a) Gọi số dân hiện tại là 800800 nghìn người và tỉ lệ tăng dân số hằng năm là r%r\%, tức mỗi năm dân số tăng thêm r100\dfrac{r}{100} lần số dân năm trước.

Số dân sau 11 năm:
P1=800+800⋅r100=800(1+r100) (nghìn người).P_1=800+800\cdot\dfrac{r}{100}=800\left(1+\dfrac{r}{100}\right)\ \text{(nghìn người)}.

Số dân sau 22 năm (tăng thêm r100\dfrac{r}{100} lần so với P1P_1):
P2=P1(1+r100)=800(1+r100)2 (nghìn người).P_2=P_1\left(1+\dfrac{r}{100}\right)=800\left(1+\dfrac{r}{100}\right)^2\ \text{(nghìn người)}.

Lập luận tương tự, mỗi năm số dân lại nhân thêm thừa số (1+r100)\left(1+\dfrac{r}{100}\right), nên sau 55 năm nữa số dân là:
P=800(1+r100)5 (nghìn người).P=800\left(1+\dfrac{r}{100}\right)^5\ \text{(nghìn người)}.

b) Với r=1,5r=1{,}5 thì r100=0,015\dfrac{r}{100}=0{,}015, do đó P=800(1+0,015)5P=800(1+0{,}015)^5.

Khai triển theo nhị thức Newton:
(1+0,015)5=1+(51)(0,015)+(52)(0,015)2+⋯(1+0{,}015)^5=1+\binom{5}{1}(0{,}015)+\binom{5}{2}(0{,}015)^2+\cdots

Lấy hai số hạng đầu để ước tính:
(1+0,015)5≈1+5⋅0,015=1+0,075=1,075.(1+0{,}015)^5\approx 1+5\cdot 0{,}015=1+0{,}075=1{,}075.

Vậy số dân của tỉnh sau 55 năm nữa ước tính khoảng:
P≈800⋅1,075=860 (nghìn người).P\approx 800\cdot 1{,}075=860\ \text{(nghìn người)}.

Đáp số

P=800(1+r100)5P=800\left(1+\dfrac{r}{100}\right)^5 (nghìn người)P≈860P\approx 860 nghìn người

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.