Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 8.14 trang 74 SGK Toán 10

Bài 25. Nhị thức Newton   Đã kiểm chéo

Đề bài

Biểu diễn (3+2)5−(3−2)5(3 + \sqrt{2})^5 - (3 - \sqrt{2})^5 dưới dạng a+b2a + b\sqrt{2} với a,ba, b là các số nguyên.

Lời giải

Áp dụng công thức nhị thức Newton cho khai triển lũy thừa bậc 5:

(3+2)5=∑k=05(5k)35−k(2)k(3+\sqrt{2})^5=\sum_{k=0}^{5}\binom{5}{k}3^{5-k}(\sqrt{2})^{k}

(3−2)5=∑k=05(5k)35−k(−2)k(3-\sqrt{2})^5=\sum_{k=0}^{5}\binom{5}{k}3^{5-k}(-\sqrt{2})^{k}

Khi lấy hiệu, các số hạng ứng với kk chẵn (chứa (2)k(\sqrt2)^k và (−2)k(-\sqrt2)^k bằng nhau) triệt tiêu, còn các số hạng ứng với kk lẻ thì nhân đôi:

(3+2)5−(3−2)5=2[(51)34(2)1+(53)32(2)3+(55)30(2)5](3+\sqrt{2})^5-(3-\sqrt{2})^5=2\Big[\binom{5}{1}3^{4}(\sqrt2)^1+\binom{5}{3}3^{2}(\sqrt2)^3+\binom{5}{5}3^{0}(\sqrt2)^5\Big]

Tính từng số hạng trong ngoặc:

- (51)34(2)=5⋅81⋅2=4052\binom{5}{1}3^4(\sqrt2)=5\cdot 81\cdot\sqrt2=405\sqrt2
- (53)32(2)3=10⋅9⋅22=1802\binom{5}{3}3^2(\sqrt2)^3=10\cdot 9\cdot 2\sqrt2=180\sqrt2
- (55)30(2)5=1⋅1⋅42=42\binom{5}{5}3^0(\sqrt2)^5=1\cdot 1\cdot 4\sqrt2=4\sqrt2

Cộng lại: 4052+1802+42=5892405\sqrt2+180\sqrt2+4\sqrt2=589\sqrt2.

Do đó:

(3+2)5−(3−2)5=2⋅5892=11782(3+\sqrt{2})^5-(3-\sqrt{2})^5=2\cdot 589\sqrt2=1178\sqrt2

Vậy biểu thức có dạng a+b2a+b\sqrt2 với a=0, b=1178a=0,\ b=1178.

Kiểm tra lại: 3+2≈4,41421⇒(3+2)5≈1676,03+\sqrt2\approx 4,41421\Rightarrow(3+\sqrt2)^5\approx 1676,0; 3−2≈1,58579⇒(3−2)5≈10,033-\sqrt2\approx 1,58579\Rightarrow(3-\sqrt2)^5\approx 10,03. Hiệu ≈1665,97\approx 1665,97, trong khi 11782≈1178⋅1,41421≈1665,951178\sqrt2\approx 1178\cdot1,41421\approx 1665,95. Kết quả khớp.

Đáp số

117821178\sqrt{2} (tức a=0, b=1178a=0,\ b=1178)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.