Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.16 trang 47 SGK Toán 10

Bài 21. Đường tròn trong mặt phẳng tọa độ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ, cho tam giác ABCABC, với A(6;−2)A(6; -2), B(4;2)B(4; 2), C(5;−5)C(5; -5).
Viết phương trình đường tròn ngoại tiếp tam giác đó.

Lời giải

Phương trình đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC

Đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC đi qua ba đỉnh A(6;−2)A(6; -2), B(4;2)B(4; 2), C(5;−5)C(5; -5). Gọi phương trình đường tròn có dạng tổng quát:
x2+y2−2ax−2by+c=0(a2+b2−c>0).x^2 + y^2 - 2ax - 2by + c = 0 \quad (a^2 + b^2 - c > 0).

Vì đường tròn đi qua ba điểm AA, BB, CC nên thay toạ độ từng điểm vào phương trình:

- Với A(6;−2)A(6; -2): 36+4−12a+4b+c=0⇔−12a+4b+c=−40.36 + 4 - 12a + 4b + c = 0 \Leftrightarrow -12a + 4b + c = -40.
- Với B(4;2)B(4; 2): 16+4−8a−4b+c=0⇔−8a−4b+c=−20.16 + 4 - 8a - 4b + c = 0 \Leftrightarrow -8a - 4b + c = -20.
- Với C(5;−5)C(5; -5): 25+25−10a+10b+c=0⇔−10a+10b+c=−50.25 + 25 - 10a + 10b + c = 0 \Leftrightarrow -10a + 10b + c = -50.

Ta được hệ ba phương trình bậc nhất ba ẩn aa, bb, cc:
{−12a+4b+c=−40−8a−4b+c=−20−10a+10b+c=−50\begin{cases} -12a + 4b + c = -40 \\ -8a - 4b + c = -20 \\ -10a + 10b + c = -50 \end{cases}

Lấy phương trình thứ nhất trừ phương trình thứ hai:
−4a+8b=−20⇔a−2b=5.(1)-4a + 8b = -20 \Leftrightarrow a - 2b = 5. \quad (1)

Lấy phương trình thứ hai trừ phương trình thứ ba:
2a−14b=30⇔a−7b=15.(2)2a - 14b = 30 \Leftrightarrow a - 7b = 15. \quad (2)

Lấy (1)(1) trừ (2)(2): 5b=−10⇒b=−2.5b = -10 \Rightarrow b = -2. Thay vào (1)(1): a=5+2b=5−4=1.a = 5 + 2b = 5 - 4 = 1.

Thay a=1a = 1, b=−2b = -2 vào phương trình thứ hai: −8+8+c=−20⇒c=−20.-8 + 8 + c = -20 \Rightarrow c = -20.

Do a2+b2−c=1+4+20=25>0a^2 + b^2 - c = 1 + 4 + 20 = 25 > 0 nên tồn tại đường tròn. Vậy phương trình đường tròn ngoại tiếp là:
x2+y2−2x+4y−20=0,x^2 + y^2 - 2x + 4y - 20 = 0,
hay ở dạng:
(x−1)2+(y+2)2=25.(x - 1)^2 + (y + 2)^2 = 25.

Đường tròn có tâm I(1;−2)I(1; -2) và bán kính R=25=5.R = \sqrt{25} = 5.

Kiểm tra lại:
- AA: (6−1)2+(−2+2)2=25+0=25.(6-1)^2 + (-2+2)^2 = 25 + 0 = 25. ✓
- BB: (4−1)2+(2+2)2=9+16=25.(4-1)^2 + (2+2)^2 = 9 + 16 = 25. ✓
- CC: (5−1)2+(−5+2)2=16+9=25.(5-1)^2 + (-5+2)^2 = 16 + 9 = 25. ✓

Ba điểm đều thoả mãn nên kết quả đúng.

Đáp số

(x−1)2+(y+2)2=25(x-1)^2 + (y+2)^2 = 25, tâm I(1;−2)I(1; -2), bán kính R=5R = 5

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.