Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.11 trang 43 SGK Toán 10

Bài 6. Hệ thức lượng trong tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Để tránh núi, đường giao thông hiện tại phải đi vòng như mô hình trong Hình 3.19. Để rút ngắn khoảng cách và tránh sạt lở núi, người ta dự định làm đường hầm xuyên núi, nối thẳng từ AA tới DD. Hỏi độ dài đường mới sẽ giảm bao nhiêu kilômét so với đường cũ?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 43 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.19: Đường cũ đi vòng theo các đoạn DD–CC–BB–AA quanh chân núi. Các độ dài: DC=12DC = 12 km, CB=6CB = 6 km, BA=8BA = 8 km. Góc tại CC (góc DCB^\widehat{DCB}) là 135∘135^\circ; góc tại BB (góc CBA^\widehat{CBA}) là 105∘105^\circ. DD và AA nằm ở hai bên núi, đường hầm nối thẳng AA tới DD.

Lời giải

Phân tích. Đường cũ đi theo các đoạn D ⁣− ⁣C ⁣− ⁣B ⁣− ⁣AD\!-\!C\!-\!B\!-\!A nên có độ dài
DC+CB+BA=12+6+8=26 (km).DC+CB+BA = 12+6+8 = 26 \text{ (km)}.
Đường hầm mới là đoạn thẳng ADAD. Ta cần tính ADAD rồi so sánh với 2626 km.

Bước 1. Tính BDBD trong tam giác BCDBCD.
Tam giác BCDBCD có CB=6CB = 6, CD=12CD = 12, BCD^=135∘\widehat{BCD} = 135^\circ. Theo định lí côsin:
BD2=CB2+CD2−2⋅CB⋅CD⋅cos⁡BCD^=62+122−2⋅6⋅12⋅cos⁡135∘.BD^2 = CB^2 + CD^2 - 2\cdot CB\cdot CD\cdot\cos\widehat{BCD} = 6^2 + 12^2 - 2\cdot 6\cdot 12\cdot\cos 135^\circ.
BD2=36+144−144⋅(−22)=180+722≈281,82.BD^2 = 36 + 144 - 144\cdot\left(-\dfrac{\sqrt2}{2}\right) = 180 + 72\sqrt2 \approx 281{,}82.
Suy ra BD≈16,79BD \approx 16{,}79 km.

Bước 2. Tính góc DBC^\widehat{DBC}.
Theo định lí sin trong tam giác BCDBCD:
CDsin⁡DBC^=BDsin⁡BCD^  ⇒  sin⁡DBC^=CD⋅sin⁡BCD^BD=12⋅sin⁡135∘16,79≈0,5055.\dfrac{CD}{\sin\widehat{DBC}} = \dfrac{BD}{\sin\widehat{BCD}} \;\Rightarrow\; \sin\widehat{DBC} = \dfrac{CD\cdot\sin\widehat{BCD}}{BD} = \dfrac{12\cdot\sin 135^\circ}{16{,}79} \approx 0{,}5055.
Do đó DBC^≈30,36∘\widehat{DBC} \approx 30{,}36^\circ.

Bước 3. Tính góc ABD^\widehat{ABD}.
Vì tia BDBD nằm trong góc ABC^\widehat{ABC} nên
ABD^=ABC^−DBC^≈105∘−30,36∘=74,64∘.\widehat{ABD} = \widehat{ABC} - \widehat{DBC} \approx 105^\circ - 30{,}36^\circ = 74{,}64^\circ.

Bước 4. Tính ADAD trong tam giác ABDABD.
Tam giác ABDABD có AB=8AB = 8, BD≈16,79BD \approx 16{,}79, ABD^≈74,64∘\widehat{ABD} \approx 74{,}64^\circ. Theo định lí côsin:
AD2=AB2+BD2−2⋅AB⋅BD⋅cos⁡ABD^≈82+281,82−2⋅8⋅16,79⋅cos⁡74,64∘.AD^2 = AB^2 + BD^2 - 2\cdot AB\cdot BD\cdot\cos\widehat{ABD} \approx 8^2 + 281{,}82 - 2\cdot 8\cdot 16{,}79\cdot\cos 74{,}64^\circ.
AD2≈64+281,82−268,6⋅0,2649≈274,67  ⇒  AD≈16,57 (km).AD^2 \approx 64 + 281{,}82 - 268{,}6\cdot 0{,}2649 \approx 274{,}67 \;\Rightarrow\; AD \approx 16{,}57 \text{ (km)}.

Bước 5. So sánh.
Độ dài đường giảm được là
26−16,57≈9,43 (km).26 - 16{,}57 \approx 9{,}43 \text{ (km)}.

Kết luận. Làm đường hầm nối thẳng AA tới DD giúp rút ngắn khoảng cách khoảng 9,439{,}43 km so với đường cũ.

Đáp số

Đường hầm AD ≈ 16,57 km; đường mới ngắn hơn đường cũ khoảng 9,43 km

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.