Giải Câu hỏi trang 43 SGK Tin học 9
Đề bài
Trong Hình 10a.2, công thức ở ô G2 là =COUNTIF($B$3:$B$10,F2). Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
a) Khi sao chép công thức trên sang các ô G3,..., G10 công thức sẽ thay đổi như thế nào?
b) Nếu bỏ các dấu $ thì công thức ở ô G2 sẽ là =COUNTIF(B3:B10,F2). Sau khi sao chép công thức này sang các ô từ G3 đến G10, kết quả trả về tại các ô đó có đúng không? Tại sao?
Bảng tính Chi tiêu (trang tính của Excel) có các cột A, B, C, D (ô E để trống), rồi F, G. Cột A là Ngày, cột B là Khoản chi, cột C là Nội dung, cột D là Số tiền (nghìn đồng). Vùng dữ liệu nằm ở các dòng 3 đến 10. Bên phải, cột F ghi danh sách các khoản chi (từ ô F2 đến F10), cột G ghi Số lần chi tương ứng. Tại ô G2 nhập công thức =COUNTIF($B$3:$B$10,F2), với ô F2 chứa chữ "Ở".
| Dòng | A: Ngày | B: Khoản chi | C: Nội dung | D: Số tiền (nghìn đồng) | F: Khoản chi | G: Số lần chi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Chi tiêu | | | | Khoản chi | Số lần chi |
| 2 | Ngày | Khoản chi | Nội dung | Số tiền (nghìn đồng) | Ở | =COUNTIF($B$3:$B$10,F2) |
| 3 | 14/8/23 | Ở | Tiền điện tháng 8 | 800 | Ăn | 1 |
| 4 | 14/8/23 | Sức khoẻ | Mua thuốc | 620 | Di chuyển | 1 |
| 5 | 15/8/23 | Học tập | Học phí tháng 8 | 2 200 | Học tập | 1 |
| 6 | 20/8/23 | Quà tặng/Từ thiện | Quà tặng | 300 | Sức khoẻ | 1 |
| 7 | 22/8/23 | Di chuyển | Gửi xe, xăng xe | 600 | Giải trí | 0 |
| 8 | 26/8/23 | Ở | Tiền nước tháng 8 | 120 | Quà tặng/Từ thiện | 1 |
| 9 | 26/8/23 | Tiết kiệm | Tiết kiệm tháng 8 | 1 000 | Tiết kiệm | 1 |
| 10 | 30/8/23 | Ăn | Tiền ăn tháng 8 | 8 000 | Khác | 0 |
Như vậy vùng B3:B10 chứa các khoản chi: Ở, Sức khoẻ, Học tập, Quà tặng/Từ thiện, Di chuyển, Ở, Tiết kiệm, Ăn (khoản "Ở" xuất hiện 2 lần, ở dòng 3 và dòng 8). Danh sách tên khoản chi để đếm nằm ở cột F từ F2 đến F10 gồm: Ở, Ăn, Di chuyển, Học tập, Sức khoẻ, Giải trí, Quà tặng/Từ thiện, Tiết kiệm, Khác.
Lời giải
a) Khi sao chép công thức ở ô G2 sang các ô G3, …, G10
Trong công thức có hai thành phần với kiểu địa chỉ khác nhau:
- Vùng đếm là địa chỉ tuyệt đối (có dấu \\.
- Ô điều kiện là địa chỉ tương đối nên khi sao chép xuống dưới, số dòng tự tăng dần theo: .
Do đó các công thức sau khi sao chép sẽ là:
- G3:
- G4:
- …
- G10:
Nghĩa là vùng dữ liệu cần đếm luôn cố định ở , chỉ có ô chứa tên khoản chi cần đếm (cột F) thay đổi lần lượt từ đến . Nhờ vậy mỗi ô G đếm đúng số lần xuất hiện của khoản chi tương ứng.
b) Nếu bỏ các dấu \=COUNTIF(B3:B10, F2)$
Lúc này cả vùng đếm lẫn ô điều kiện đều là địa chỉ tương đối. Khi sao chép công thức xuống, cả hai cùng trượt xuống theo số dòng:
- G3:
- G4:
- …
- G10:
Kết quả trả về tại các ô từ G3 đến G10 nói chung là không đúng. Lý do: vùng đếm bị dịch chuyển dần xuống dưới, không còn bao phủ đúng toàn bộ vùng dữ liệu các khoản chi nữa. Mỗi công thức đếm trên một vùng khác nhau — thiếu dần những ô ở đầu vùng dữ liệu và lấn sang các ô trống phía dưới dòng 10 — nên số đếm bị sai lệch.
Ví dụ cụ thể: ô G5 đếm khoản "Học tập" (ở ) trên vùng ; nhưng "Học tập" lại nằm ở , không thuộc vùng này, nên G5 trả về trong khi kết quả đúng phải là . Riêng ô G2 vẫn đúng vì chưa bị sao chép.
Muốn sao chép công thức mà vẫn đếm đúng thì vùng dữ liệu phải được cố định bằng địa chỉ tuyệt đối như ở câu a.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.