Giải Hoạt động 1 trang 28 SGK Tin học 10
Đề bài
Bản chất của âm thanh
Âm thanh được truyền đi bằng sóng âm.
Trên thực tế, sóng âm có dạng hình sin như Hình 6.1, trục hoành là trục thời gian, trục tung thể hiện biên độ của tín hiệu. Tín hiệu âm thanh có đồ thị liên tục như vậy được gọi là tín hiệu âm thanh tương tự (analog).
Để có thể xử lí một cách hiệu quả, âm thanh trong máy tính cần được lưu trữ dưới dạng số hoá (âm thanh số). Vậy âm thanh số được tạo ra như thế nào?
Hình vẽ đồ thị của một sóng âm dạng hình sin trong hệ trục toạ độ: trục tung hướng lên ghi "Biên độ", trục hoành hướng sang phải ghi "Thời gian". Đường cong là một tín hiệu hình sin liên tục dao động lên xuống quanh trục hoành qua khoảng ba chu kì, biên độ các đỉnh giảm dần; có các vạch thẳng đứng chia đồ thị thành các đoạn thời gian. Đây là đồ thị tín hiệu âm thanh tương tự (analog) liên tục theo thời gian.
Lời giải
Nhận xét về bản chất của âm thanh
Âm thanh trong tự nhiên được truyền đi bằng sóng âm. Đồ thị của sóng âm (Hình 6.1) là một đường cong *liên tục* theo thời gian, trong đó trục hoành biểu diễn thời gian, trục tung biểu diễn biên độ của tín hiệu. Vì đường biểu diễn liên tục nên tín hiệu này được gọi là tín hiệu âm thanh tương tự (analog).
Âm thanh số được tạo ra như thế nào?
Máy tính chỉ làm việc được với dữ liệu số (các dãy bit 0 và 1), trong khi tín hiệu analog lại liên tục nên không thể lưu trực tiếp. Do đó cần chuyển tín hiệu âm thanh tương tự thành âm thanh số (digital) qua quá trình *số hoá*, gồm các bước cơ bản sau:
- a) Lấy mẫu (sampling): Tại những thời điểm cách đều nhau (ứng với các vạch thẳng đứng chia đồ thị trong Hình 6.1), ta đo giá trị biên độ của sóng âm. Mỗi lần đo cho một "mẫu" của tín hiệu. Số mẫu lấy được trong một giây gọi là *tần số lấy mẫu*; tần số lấy mẫu càng cao thì âm thanh số càng gần với âm thanh gốc.
-
b) Lượng tử hoá và mã hoá: Giá trị biên độ đo được tại mỗi mẫu được làm tròn về một mức cho phép rồi biểu diễn bằng một số, sau đó mã hoá thành dãy bit nhị phân. Số bit dùng cho mỗi mẫu càng nhiều thì biên độ được ghi lại càng chính xác.
-
c) Kết quả: Tập hợp các số (dãy bit) thu được từ tất cả các mẫu chính là âm thanh số. Từ dữ liệu số này, máy tính có thể lưu trữ, xử lí và khi phát lại sẽ tái tạo gần đúng sóng âm ban đầu.
Như vậy, từ một tín hiệu liên tục (analog), bằng cách lấy mẫu theo thời gian rồi mã hoá biên độ thành các số, ta thu được âm thanh số để máy tính xử lí hiệu quả.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.