Giải Bài 1 trang 54 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
NGỮ LIỆU: Bốn mùa trong ánh nước
Hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc với rất nhiều người. Cảnh đẹp lộng lẫy từ ngọn cỏ, hàng cây cho tới nước hồ trong xanh gợn sóng.
Mùa hè, sau những cơn mưa rào, nước hồ đầy lên, màu nước như bớt xanh hơn. Trong dông gió, hồ nổi sóng. Nhưng dông gió đến đâu thì mặt hồ vẫn chỉ lăn tăn sóng gợn, trầm mặc giữa thinh không, soi bóng những áng mây nổi rồi lại tan.
Về mùa đông, nước hồ cạn đi, sâu xuống, chân cầu Thê Húc bỗng cao hơn, lênh khênh. Trong cái lạnh bao trùm phố phường Hà Nội, nước hồ lặng trong sương, một màn sương trong nhẹ và mỏng như khăn voan. Hồ hiện ra vẻ cổ kính với những cành khô lá vàng in bóng xuống mặt nước lặng thinh.
Có lẽ tưng bừng nhất là vào dịp tết Nguyên đán, hồ được trang điểm lộng lẫy bởi đèn đủ màu, cờ bay phất phới và hoa rực rỡ. Trong mưa bay, người người đi trẩy hội. Ngàn vạn tiếng rao, tiếng mời chào của người bán hàng rong cất lên như chim hót mùa xuân.
Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu. Mùa thu Hà Nội dường như không có gió lớn, đủ để nước hồ lắng sâu. Ánh nắng mùa thu lại tươi nên mặt hồ ngời lên như ánh mắt thanh xuân. Những cây liễu bên hồ xanh mướt, lá bay dịu dàng như mái tóc thiếu nữ. Những cây đa cổ thụ xanh tốt và tráng kiện như những lão tướng, hàng rễ rủ như những bộ râu oai hùng. Trong đền Ngọc Sơn có nhiều tiếng chim ríu rít, tiếng hót của chim non, của ước mơ bay bổng.
Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm có biết bao người đã ngắm, từng bóng cây nơi này có biết bao người đã ngồi hóng mát, nghỉ ngơi và thầm nghĩ về cuộc sống của mình ở một góc nhỏ nào trên trái đất này.
(Theo Lê Phương Liên)
Đọc bài văn dưới đây và trả lời câu hỏi.
a. Bài văn trên tả phong cảnh ở đâu?
b. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn và nêu ý chính của từng phần.
c. Trong phần thân bài, cảnh hồ Hoàn Kiếm được tả vào những thời gian nào? Những từ ngữ nào giúp em nhận biết như vậy?
d. Theo trình tự miêu tả trong bài, người đọc cảm nhận được đặc điểm gì của cảnh hồ Hoàn Kiếm?
Gợi ý trả lời
a. Bài văn tả phong cảnh ở đâu?
Bài văn tả phong cảnh hồ Hoàn Kiếm ở Hà Nội.
b. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn và nêu ý chính của từng phần.
- Mở bài: Từ đầu đến *"nước hồ trong xanh gợn sóng."* (đoạn 1).
- Ý chính: Giới thiệu hồ Hoàn Kiếm là nơi quen thuộc với nhiều người và nêu cảm nhận chung về vẻ đẹp lộng lẫy của hồ.
- Thân bài: Từ *"Mùa hè, sau những cơn mưa rào..."* đến *"...của ước mơ bay bổng."*
- Ý chính: Tả vẻ đẹp của hồ Hoàn Kiếm vào các thời gian khác nhau trong năm (mùa hè, mùa đông, dịp Tết, mùa thu).
- Kết bài: Từ *"Từng ánh nước của hồ Hoàn Kiếm..."* đến hết.
- Ý chính: Nêu cảm nghĩ, tình cảm gắn bó thân thiết của biết bao người với hồ Hoàn Kiếm.
c. Trong phần thân bài, cảnh hồ Hoàn Kiếm được tả vào những thời gian nào? Những từ ngữ nào giúp em nhận biết như vậy?
Trong phần thân bài, cảnh hồ Hoàn Kiếm được tả vào bốn thời gian:
- Mùa hè — nhận biết qua từ ngữ: *"Mùa hè, sau những cơn mưa rào"*.
- Mùa đông — nhận biết qua từ ngữ: *"Về mùa đông, nước hồ cạn đi"*.
- Dịp Tết Nguyên đán — nhận biết qua từ ngữ: *"vào dịp tết Nguyên đán"*.
- Mùa thu — nhận biết qua từ ngữ: *"Nhưng hồ Hoàn Kiếm đẹp hơn cả là về mùa thu"*, *"Mùa thu Hà Nội"*.
d. Theo trình tự miêu tả trong bài, người đọc cảm nhận được đặc điểm gì của cảnh hồ Hoàn Kiếm?
Theo trình tự miêu tả lần lượt qua các mùa, người đọc cảm nhận được: hồ Hoàn Kiếm luôn đẹp, nhưng mỗi mùa, mỗi thời điểm lại mang một vẻ đẹp riêng — mùa hè sóng gợn lăn tăn, trầm mặc; mùa đông cổ kính, lặng trong sương; dịp Tết tưng bừng, lộng lẫy; mùa thu dịu dàng, thơ mộng và đẹp nhất. Qua đó thấy hồ Hoàn Kiếm vừa nên thơ, vừa cổ kính, gắn bó thân thiết với con người và trở thành một phần đáng yêu của Hà Nội.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.