Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 2 trang 162 SGK Sinh học 12

Bài 30. Diễn thế sinh thái   Đã kiểm

Đề bài

Tại sao thời gian từ quần xã tiên phong đến hình thành quần xã đỉnh cực ở diễn thế nguyên sinh dài hơn so với diễn thế thứ sinh?

Lời giải

Phân tích đề: Câu hỏi yêu cầu giải thích vì sao thời gian diễn thế (từ quần xã tiên phong đến quần xã đỉnh cực) ở diễn thế nguyên sinh lại dài hơn diễn thế thứ sinh. Mấu chốt nằm ở sự khác nhau về điều kiện của môi trường khởi đầu giữa hai loại diễn thế.

a) Điểm xuất phát của hai loại diễn thế khác nhau:

- Diễn thế nguyên sinh khởi đầu từ môi trường trống trơn, hoàn toàn chưa có sinh vật (nền đá trơ, tro tàn núi lửa, đảo mới hình thành…). Ở đây chưa có đất và chưa có mầm mống sinh vật nào.
- Diễn thế thứ sinh khởi đầu từ môi trường đã từng tồn tại một quần xã nhưng bị huỷ hoại (cháy rừng, lũ lụt, chặt phá…). Ở đây vẫn còn lại lớp đất và các mầm mống sinh vật (hạt, bào tử, thân rễ, động vật, vi sinh vật…).

b) Vì sao diễn thế nguyên sinh dài hơn:

- Trong diễn thế nguyên sinh, các sinh vật tiên phong (địa y, rêu…) phải trải qua một quá trình phong hoá đá, tích luỹ mùn để hình thành đất từ con số không. Chỉ khi có đất và chất dinh dưỡng thì các nhóm loài sau mới bám và phát triển được. Giai đoạn tạo đất ban đầu này tốn rất nhiều thời gian.
- Trong diễn thế thứ sinh, do đã có sẵn đất và mầm mống sinh vật còn sót lại nên quần xã phục hồi và thay thế nhanh, bỏ qua được giai đoạn tạo đất dài nhất.

Kết luận: Diễn thế nguyên sinh bắt đầu từ môi trường chưa có đất và chưa có sinh vật nên phải mất nhiều thời gian phong hoá tạo đất và tích luỹ mầm mống rồi mới dần hình thành các quần xã kế tiếp; còn diễn thế thứ sinh đã có sẵn đất và mầm mống sinh vật nên tiến triển nhanh hơn. Vì vậy thời gian từ quần xã tiên phong đến quần xã đỉnh cực ở diễn thế nguyên sinh dài hơn diễn thế thứ sinh.

Đáp số

Vì diễn thế nguyên sinh khởi đầu từ môi trường chưa có đất và chưa có sinh vật nên phải mất nhiều thời gian phong hoá tạo đất và tích luỹ mầm mống; còn diễn thế thứ sinh đã có sẵn đất và mầm mống sinh vật nên nhanh hơn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.