Giải Câu hỏi 1 trang 94 SGK Sinh học 12

Lời giải

a) Đặc điểm cấu trúc di truyền của quần thể ngẫu phối

Quần thể ngẫu phối là quần thể trong đó các cá thể giao phối với nhau một cách ngẫu nhiên. Cấu trúc di truyền của nó có những đặc điểm sau:

- Quần thể ngẫu phối rất đa dạng (phong phú) về kiểu gen và kiểu hình. Nhờ giao phối ngẫu nhiên, các alen được tổ hợp tự do tạo ra vô số kiểu gen và kiểu hình khác nhau, làm nên nguồn biến dị tổ hợp phong phú cho quần thể.

- Trong những điều kiện nhất định, quần thể ngẫu phối có khả năng duy trì tần số các alen và tần số (thành phần) các kiểu gen không đổi qua các thế hệ, tức là đạt trạng thái cân bằng di truyền (cân bằng Hardy – Weinberg).

- Khi đó, với một gen có hai alen $A$ (tần số $p$) và $a$ (tần số $q$), trong đó $p + q = 1$, thành phần kiểu gen của quần thể cân bằng tuân theo công thức:
$$p^2\,AA + 2pq\,Aa + q^2\,aa = 1$$

b) Điều kiện để quần thể đạt trạng thái cân bằng di truyền

Một quần thể đạt (và duy trì) trạng thái cân bằng Hardy – Weinberg khi thoả mãn đồng thời các điều kiện sau:

- Quần thể phải có kích thước lớn (số lượng cá thể đủ lớn).
- Các cá thể trong quần thể phải giao phối ngẫu nhiên với nhau.
- Các cá thể có kiểu gen khác nhau phải có sức sống và khả năng sinh sản như nhau (không chịu tác động của chọn lọc tự nhiên).
- Không xảy ra đột biến, hoặc nếu có thì tần số đột biến thuận phải bằng tần số đột biến nghịch.
- Không có sự di – nhập gen (không có sự di cư giữa quần thể này với các quần thể khác).

Khi một trong các điều kiện trên bị vi phạm thì tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể sẽ bị thay đổi, quần thể không còn ở trạng thái cân bằng di truyền.

Đáp số