Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi trang 82 SGK Sinh học 12

Di truyền gene ngoài nhân   Đã kiểm

Đề bài

Đặc điểm nào của hệ gene ti thể khiến các nhà khoa học thường giải trình tự hệ gene này để xác định nhân thân trong trường hợp các mẫu vật đem phân tích đã bị huỷ hoại nghiêm trọng bởi các yếu tố môi trường (ví dụ như hài cốt)?

Lời giải

Đặc điểm được khai thác: hệ gene ti thể có số lượng bản sao rất lớn trong mỗi tế bào.

- Mỗi tế bào chứa hàng trăm đến hàng nghìn ti thể, mỗi ti thể lại mang nhiều bản sao phân tử DNA vòng (hệ gene ti thể). Vì vậy tổng số bản sao hệ gene ti thể trong một tế bào lên tới hàng nghìn, trong khi hệ gene nhân ở tế bào lưỡng bội chỉ có 2 bản sao của mỗi gene.

- Khi mẫu vật (ví dụ hài cốt lâu năm, mẫu cháy, mẫu phân huỷ) bị huỷ hoại nghiêm trọng bởi các yếu tố môi trường, phần lớn DNA bị phân giải, lượng DNA còn sót lại rất ít. Với hệ gene nhân chỉ có 2 bản sao thì thường không còn đủ để phân tích; còn hệ gene ti thể, nhờ số bản sao cực lớn, xác suất còn lại đủ các đoạn DNA nguyên vẹn để tách chiết, nhân bản và giải trình tự là cao hơn nhiều.

- Ngoài ra, hệ gene ti thể di truyền theo dòng mẹ và hầu như không tái tổ hợp, nên mọi thành viên cùng dòng họ bên mẹ đều có chung trình tự DNA ti thể. Nhờ đó có thể đối chiếu trình tự DNA ti thể của mẫu hài cốt với người thân còn sống theo dòng mẹ để xác định nhân thân.

Kết luận: Đặc điểm quyết định giúp giải trình tự được từ mẫu bị huỷ hoại là số lượng bản sao lớn của hệ gene ti thể; kết hợp với đặc tính di truyền theo dòng mẹ (giúp đối chiếu với người thân còn sống) là cơ sở để các nhà khoa học ưu tiên giải trình tự hệ gene ti thể trong giám định hài cốt và nhận dạng tư pháp.

Đáp số

Hệ gene ti thể có số lượng bản sao rất lớn trong mỗi tế bào (hàng nghìn bản sao so với 2 bản sao của hệ gene nhân), nên dù mẫu bị huỷ hoại nghiêm trọng vẫn có xác suất cao còn đủ DNA để giải trình tự; đồng thời hệ gene ti thể di truyền theo dòng mẹ (không tái tổ hợp), cho phép đối chiếu với người thân còn sống theo dòng mẹ để xác định nhân thân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.