Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Bài 3 trang 154 SGK Sinh học 12

Bài. Hệ sinh thái   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một khu vườn trồng cam là một hệ sinh thái nhân tạo.

a) Người trồng có những tác động gì lên hệ sinh thái vườn cam để thu được năng suất cao?

b) Trong canh tác, để hạn chế tối thiểu việc sử dụng phân bón hoá học và thuốc bảo vệ thực vật, người trồng cam có thể thực hiện những biện pháp nào để cung cấp dinh dưỡng cho cây và hạn chế sâu bệnh?

Lời giải

a) Những tác động của người trồng lên hệ sinh thái vườn cam để thu năng suất cao

Hệ sinh thái vườn cam là hệ sinh thái nhân tạo, luôn được con người bổ sung thêm vật chất và năng lượng cùng các biện pháp chăm sóc để duy trì và nâng cao năng suất. Các tác động chính gồm:

- Chọn giống và trồng với mật độ hợp lí: chọn giống cam cho năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh; trồng đúng mật độ để cây tận dụng tối đa ánh sáng, nước và chất dinh dưỡng.
- Cung cấp thêm vật chất và năng lượng: bón phân, tưới nước đầy đủ, kịp thời để bổ sung chất dinh dưỡng và nước cho cây (bù lại phần vật chất bị lấy đi theo sản phẩm thu hoạch).
- Cải tạo môi trường sống: làm cỏ, xới đất, vun gốc, cải tạo đất (bón vôi, điều chỉnh độ pH), bảo đảm độ thoáng khí cho rễ.
- Điều chỉnh cấu trúc cây và quần xã: tỉa cành, tạo tán, loại bỏ cành sâu bệnh để cây quang hợp tốt; làm cỏ dại nhằm giảm cạnh tranh về ánh sáng và dinh dưỡng với cây cam.
- Phòng trừ sâu bệnh: theo dõi và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh, cỏ dại để bảo vệ năng suất.

→ Nhờ các tác động này, con người điều khiển dòng năng lượng và chu trình vật chất trong hệ sinh thái vườn cam theo hướng có lợi, giúp cây sinh trưởng tốt và cho năng suất cao.

b) Biện pháp cung cấp dinh dưỡng và hạn chế sâu bệnh mà ít dùng phân bón hoá học và thuốc bảo vệ thực vật

*Về cung cấp dinh dưỡng cho cây (hạn chế phân hoá học):*

- Bón phân hữu cơ (phân chuồng hoai mục, phân xanh, phân vi sinh) và ủ tàn dư thực vật (lá, cành, cỏ) làm phân bón, trả lại chất dinh dưỡng cho đất.
- Trồng xen cây họ Đậu hoặc cây phân xanh trong vườn: nhờ vi khuẩn cố định đạm cộng sinh ở rễ cây họ Đậu, đất được bổ sung nguồn nitơ tự nhiên.
- Giữ lại và vùi cỏ, lá rụng tại chỗ để vi sinh vật phân giải, tăng mùn và độ phì cho đất; luân canh, che phủ đất giữ ẩm và dinh dưỡng.

*Về hạn chế sâu bệnh (hạn chế thuốc bảo vệ thực vật):*

- Dùng biện pháp sinh học (đấu tranh sinh học): nuôi và bảo vệ các loài thiên địch của sâu hại như kiến vàng, bọ rùa, ong kí sinh, chim ăn sâu… để khống chế số lượng sâu hại.
- Sử dụng chế phẩm sinh học, thuốc trừ sâu có nguồn gốc sinh học (vi sinh vật, thảo mộc) thay cho thuốc hoá học.
- Trồng giống cam kháng sâu bệnh, trồng mật độ hợp lí, tỉa cành tạo tán thông thoáng để hạn chế nơi trú ngụ của sâu bệnh.
- Vệ sinh vườn, cắt bỏ và tiêu huỷ cành, lá, quả bị bệnh; làm cỏ dại là nơi ẩn náu của sâu bệnh.
- Trồng xen các loài cây xua đuổi côn trùng, duy trì đa dạng sinh học trong vườn để tạo thế cân bằng, hạn chế sâu bệnh bùng phát thành dịch.

→ Các biện pháp trên dựa trên việc lợi dụng chu trình vật chất tự nhiên và mối quan hệ sinh học giữa các loài trong hệ sinh thái, giúp cung cấp dinh dưỡng cho cây và kiểm soát sâu bệnh một cách bền vững, thân thiện với môi trường (canh tác hữu cơ, nông nghiệp sinh thái).

Đáp số

a) Người trồng tác động: chọn giống tốt, trồng mật độ hợp lí; bón phân, tưới nước; làm cỏ, xới đất, cải tạo đất; tỉa cành tạo tán; phòng trừ sâu bệnh — nhằm bổ sung vật chất, năng lượng và điều khiển hệ sinh thái cho năng suất cao.b) Cung cấp dinh dưỡng: bón phân hữu cơ, phân vi sinh, ủ tàn dư thực vật, trồng xen cây họ Đậu cố định đạm. Hạn chế sâu bệnh: dùng biện pháp sinh học (thiên địch, chế phẩm sinh học), giống kháng bệnh, vệ sinh vườn, giữ đa dạng sinh học — tức canh tác hữu cơ, nông nghiệp sinh thái.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.