Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Dừng lại và suy ngẫm 1 trang 145 SGK Sinh học 12

Bài 26. Quần xã sinh vật   Đã kiểm

Đề bài

Nêu các đặc trưng cơ bản của quần xã.

Lời giải

## Các đặc trưng cơ bản của quần xã sinh vật

Theo chương trình Sinh học 12 (Kết nối tri thức), quần xã sinh vật có các nhóm đặc trưng cơ bản sau:

### a) Đặc trưng về thành phần loài

Phản ánh mức độ đa dạng của quần xã, thể hiện qua:

- Độ đa dạng: số lượng loài trong quần xã và số lượng cá thể của mỗi loài. Quần xã có độ đa dạng càng cao thì cấu trúc càng ổn định.
- Loài ưu thế: loài có số lượng cá thể nhiều, sinh khối lớn hoặc hoạt động mạnh, đóng vai trò quan trọng trong quần xã (ví dụ: cây gỗ lớn trong quần xã rừng mưa nhiệt đới).
- Loài đặc trưng: loài chỉ có ở một quần xã nhất định, hoặc là loài ưu thế tiêu biểu cho quần xã đó (ví dụ: cây tràm trong rừng U Minh, cây cọ ở vùng đồi Phú Thọ).
- Loài chủ chốt: loài có vai trò kiểm soát, khống chế sự phát triển của các loài khác, duy trì sự ổn định của quần xã (ví dụ: rái cá biển kiểm soát nhím biển, gián tiếp bảo vệ rừng tảo bẹ).

###

b) Đặc trưng về cấu trúc không gian (phân bố cá thể trong không gian)

- Phân bố theo chiều thẳng đứng: sự phân tầng của các loài, ví dụ sự phân tầng của thực vật trong rừng mưa nhiệt đới (tầng vượt tán, tầng tán rừng, tầng cây bụi, tầng thảm cỏ...) hay sự phân tầng của sinh vật theo độ sâu trong ao, hồ.
- Phân bố theo chiều ngang: sự phân bố của sinh vật theo mặt phẳng nằm ngang, các loài tập trung ở nơi có điều kiện thuận lợi (ven bờ, vùng đất màu mỡ) và thưa dần ở vùng bất lợi; ví dụ phân bố từ đỉnh núi → sườn núi → chân núi, hay từ vùng ven bờ → vùng khơi của biển.

Sự phân bố trong không gian giúp giảm bớt cạnh tranh và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn sống.

###

c) Đặc trưng về cấu trúc chức năng dinh dưỡng

Các loài trong quần xã được sắp xếp thành các nhóm dinh dưỡng (sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải) có quan hệ dinh dưỡng với nhau, tạo nên cấu trúc chức năng của quần xã.

Đáp số

Đặc trưng về thành phần loài: độ đa dạng; loài ưu thế, loài đặc trưng, loài chủ chốtĐặc trưng về cấu trúc không gian: phân bố theo chiều thẳng đứng (phân tầng) và theo chiều ngangĐặc trưng về cấu trúc chức năng dinh dưỡng của các nhóm loài

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.