Giải Câu 1 trang 136 SGK Sinh học 12
Đề bài
Hãy lấy một số ví dụ về ứng dụng các hiểu biết về quần thể trong chăn nuôi và trồng trọt ở địa phương em.
Lời giải
Ví dụ ứng dụng các hiểu biết về quần thể trong chăn nuôi và trồng trọt ở địa phương
Dựa trên các đặc trưng cơ bản của quần thể (mật độ, tỉ lệ giới tính, cấu trúc nhóm tuổi, tăng trưởng và biến động số lượng, quan hệ hỗ trợ – cạnh tranh giữa các cá thể), con người vận dụng để nâng cao năng suất, giảm dịch bệnh và sản xuất bền vững.
1. Ứng dụng hiểu biết về mật độ cá thể
- *Chăn nuôi:* Nuôi với mật độ phù hợp diện tích chuồng/ao để hạn chế cạnh tranh thức ăn, thiếu ôxi và lây lan dịch bệnh. Ví dụ: nuôi gà thịt ~10–12 con/m²; nuôi cá tra thâm canh ~30–50 con/m³.
- *Trồng trọt:* Gieo trồng đúng khoảng cách, không quá dày (gây cạnh tranh ánh sáng, dinh dưỡng, dễ sâu bệnh) cũng không quá thưa (lãng phí đất). Ví dụ: cấy lúa ~20 × 20 cm theo kiểu hàng rộng – hàng hẹp; tỉa thưa ngô, rau khi cây còn nhỏ.
2. Ứng dụng hiểu biết về tỉ lệ giới tính
- *Chăn nuôi:* Giữ tỉ lệ đực/cái hợp lí để tối đa hoá sinh sản và tiết kiệm thức ăn, chuồng trại. Ví dụ: đàn gà thả vườn duy trì 1 trống : 8–10 mái; đàn lợn giữ ít lợn nọc, nhiều lợn nái sinh sản; loại thải con đực dư thừa sớm.
3. Ứng dụng hiểu biết về cấu trúc nhóm tuổi
- *Chăn nuôi:* Duy trì đàn có đủ các nhóm tuổi (con non, con trưởng thành sinh sản, con già loại thải) để sản xuất liên tục, ổn định. Ví dụ: đàn bò sữa phối giống đều đặn để luôn có con đang trong chu kì vắt sữa.
- *Trồng trọt:* Trẻ hoá vườn cây lâu năm (cà phê, hồ tiêu, cam) bằng cách bỏ cây già suy kiệt, ghép chồi hoặc trồng dặm cây mới để duy trì tháp tuổi trẻ, năng suất cao.
4. Ứng dụng hiểu biết về tăng trưởng và biến động số lượng
- *Phòng trừ sâu hại:* Theo dõi mật độ sâu cuốn lá, rầy nâu; phun thuốc đúng thời điểm quần thể vừa vượt ngưỡng kinh tế (trước khi bùng phát), tránh phun tràn lan gây tốn kém và ô nhiễm.
- *Khai thác, thu hoạch:* Đánh bắt, xuất chuồng khi đàn đạt kích thước thương phẩm nhưng tốc độ tăng trưởng còn cao; chỉ thu hoạch cá đủ lớn, thả lại cá nhỏ để duy trì quần thể.
- *Dự báo dịch bệnh theo mùa:* Biến động số lượng vật trung gian truyền bệnh (muỗi, bọ trĩ) có tính mùa; chủ động vệ sinh chuồng trại, xử lí nguồn nước trước đỉnh dịch hằng năm.
5. Lợi dụng quan hệ hỗ trợ cùng loài (hiệu quả nhóm)
- Nuôi gà, vịt, lợn theo đàn hợp lí giúp con vật sinh trưởng tốt, giảm stress; trồng cây theo khóm, theo hàng để chống đổ, chắn gió và che bóng cho nhau.
Nắm vững các đặc trưng quần thể giúp người dân điều chỉnh mật độ, cơ cấu đàn/cây trồng và thời điểm khai thác nhằm đạt năng suất cao, bền vững, hạn chế dịch bệnh và bảo vệ môi trường.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.