Giải Câu hỏi trang 133 SGK Sinh học 12
Đề bài
Quan sát Hình 24.6, dựa vào cấu trúc tuổi của mỗi quần thể để dự đoán xu hướng tăng trưởng trong tương lai của quần thể đó.
Hình 24.6 là ba tháp tuổi của ba quần thể người năm 2020: (a) Zambia, (b) Mỹ, (c) Italy. Mỗi tháp xếp các nhóm tuổi cách nhau 5 năm, từ “Dưới 5” ở đáy đến “85+” ở đỉnh; nam bên trái, nữ bên phải, trục ngang là phần trăm trên tổng dân số. Màu các thanh: đỏ = tuổi trước sinh sản (dưới 5, 5–9, 10–14), xanh lá = tuổi sinh sản (15–19 đến 40–44), xanh dương = tuổi sau sinh sản (45–49 trở lên). (a) Zambia — đáy rất rộng rồi thu nhỏ đều lên đỉnh: dưới 5 là 8,0 % nam và 8,0 % nữ; 5–9 là 7,3 % và 7,3 %; 10–14 là 6,5 % và 6,6 %; 20–24 là 4,6 % và 4,7 %; 45–49 chỉ còn 1,7 % và 1,8 %; 85+ xấp xỉ 0 %. (b) Mỹ — thân tháp gần thẳng đứng, các nhóm tuổi xấp xỉ nhau: dưới 5 là 3,0 % và 2,8 %; 10–14 là 3,4 % và 3,2 %; 25–29 là 3,5 % và 3,4 %; 50–54 là 3,2 % và 3,2 %; từ 65–69 (2,6 % và 2,9 %) trở lên mới giảm nhanh. (c) Italy — đáy hẹp hơn thân: dưới 5 là 1,9 % và 1,8 %; 5–9 là 2,2 % và 2,1 %; 10–14 là 2,4 % và 2,3 %; trong khi 45–49 là 3,9 % và 4,1 %; 50–54 là 4,0 % và 4,1 %; 55–59 là 3,8 % và 4,0 %; nhóm 65–69 vẫn còn 2,8 % và 3,1 %.
Lời giải
Cách dự đoán: Cấu trúc tuổi của quần thể được biểu diễn bằng tháp tuổi gồm ba nhóm: nhóm tuổi trước sinh sản, nhóm tuổi đang sinh sản và nhóm tuổi sau sinh sản. Tương quan về số lượng (độ rộng của đáy tháp) giữa các nhóm tuổi cho biết xu hướng biến động số lượng cá thể của quần thể trong tương lai. Quan sát Hình 24.6, đối chiếu mỗi tháp tuổi với ba dạng cơ bản sau:
a) Quần thể có cấu trúc tuổi dạng phát triển (tháp có đáy rộng): nhóm tuổi trước sinh sản chiếm tỉ lệ lớn, nhiều hơn nhóm tuổi đang sinh sản. → Trong tương lai, số lượng cá thể bước vào tuổi sinh sản ngày càng nhiều, tỉ lệ sinh cao → quần thể tăng trưởng, kích thước quần thể tăng lên.
b) Quần thể có cấu trúc tuổi dạng ổn định (đáy tháp trung bình): nhóm tuổi trước sinh sản xấp xỉ bằng nhóm tuổi đang sinh sản. → Số cá thể sinh ra bù đắp vừa đủ cho số cá thể mất đi → quần thể tăng trưởng chậm hoặc ổn định, kích thước quần thể được duy trì tương đối ổn định.
c) Quần thể có cấu trúc tuổi dạng suy thoái (suy giảm) (tháp có đáy hẹp): nhóm tuổi trước sinh sản ít hơn nhóm tuổi đang sinh sản. → Số cá thể bổ sung vào nhóm sinh sản ngày càng ít, không bù đắp được số cá thể mất đi → quần thể suy giảm, kích thước quần thể giảm dần trong tương lai.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.