Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi trang 133 SGK Sinh học 12

Bài 24. Sinh thái học quần thể   Đã kiểm

Đề bài

Tại sao có thể dựa vào kích thước quần thể để đánh giá mức độ ổn định và tiềm năng phát triển của quần thể?

Lời giải

Kích thước quần thể là tổng số cá thể (hoặc khối lượng, năng lượng tích luỹ trong các cá thể) phân bố trong khoảng không gian sống của quần thể tại một thời điểm.

Có thể dựa vào kích thước quần thể để đánh giá mức độ ổn định và tiềm năng phát triển của quần thể vì:

a) Kích thước quần thể phản ánh tương quan giữa các yếu tố làm thay đổi số lượng cá thể.

Kích thước quần thể tăng lên nhờ mức sinh sản và mức nhập cư, giảm đi do mức tử vong và mức xuất cư:

Nt=N0+(B−D)+(I−E)N_{t} = N_{0} + (B - D) + (I - E)

trong đó BB là số cá thể sinh ra, DD là số cá thể chết đi, II là số nhập cư, EE là số xuất cư. Khi theo dõi sự biến động của kích thước, ta biết được quần thể đang tăng, giảm hay duy trì ổn định, từ đó đánh giá được mức độ ổn định của quần thể.

b) Kích thước quần thể dao động trong khoảng từ kích thước tối thiểu đến kích thước tối đa.

- Kích thước tối thiểu là số lượng cá thể ít nhất mà quần thể cần có để duy trì và phát triển. Nếu kích thước giảm xuống dưới mức tối thiểu, quần thể dễ suy giảm dẫn tới diệt vong (khả năng gặp nhau giữa cá thể đực và cái giảm, sự hỗ trợ giữa các cá thể giảm, giao phối cận huyết tăng làm giảm đa dạng di truyền...). Do đó, kích thước còn cách xa mức tối thiểu thì quần thể càng ổn định và còn tiềm năng phát triển; càng tiến gần mức tối thiểu thì quần thể kém ổn định, nguy cơ suy vong cao.

- Kích thước tối đa là giới hạn lớn nhất mà quần thể có thể đạt được, phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường (sức chứa). Khi kích thước còn thấp hơn mức tối đa, môi trường vẫn dư nguồn sống, mức sinh sản lớn hơn mức tử vong nên quần thể còn tiềm năng tăng trưởng; khi kích thước đạt gần mức tối đa, nguồn sống thiếu hụt, cạnh tranh cùng loài tăng, mức tử vong và xuất cư tăng, tiềm năng phát triển giảm dần tới trạng thái cân bằng.

c) Kết luận.

Như vậy, thông qua việc xác định kích thước quần thể, so sánh với mức tối thiểu và mức tối đa cũng như theo dõi xu hướng biến động của nó, con người có cơ sở để đánh giá quần thể đang ổn định hay biến động mạnh và còn khả năng phát triển nhiều hay ít, phục vụ cho việc bảo vệ và khai thác hợp lí các loài sinh vật.

Đáp số

Kích thước quần thể phản ánh tương quan sinh sản - tử vong - nhập cư - xuất cư nên cho biết quần thể đang tăng, giảm hay ổn địnhSo với kích thước tối thiểu và tối đa: càng xa mức tối thiểu và còn dưới mức tối đa thì quần thể càng ổn định và còn nhiều tiềm năng phát triển; càng gần hai giới hạn thì kém ổn định, ít tiềm năngVì thế kích thước quần thể là cơ sở để đánh giá mức độ ổn định và tiềm năng phát triển của quần thể

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.