Giải Bài 3 trang 127 SGK Sinh học 12
Đề bài
Ở người, nhịp sinh học điển hình là nhịp ngày đêm. Ban đêm, không còn ánh sáng, nhịp sinh học của cơ thể chậm dần lại, melatonin được tuyến tùng tiết ra khi ánh sáng giảm, gây buồn ngủ. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra đồng hồ sinh học kiểm soát giấc ngủ của con người nhạy cảm nhất trong khoảng thời gian 2 giờ trước khi đi ngủ.
a) Hãy giải thích vì sao sử dụng điện thoại trước giờ đi ngủ lại gây khó ngủ, thậm chí mất ngủ.
b) Mỗi người nên làm gì để duy trì nhịp sinh học ổn định cho giấc ngủ?
Lời giải
a) Vì sao dùng điện thoại trước giờ đi ngủ lại gây khó ngủ, thậm chí mất ngủ
- Nhịp sinh học ngày đêm của con người được điều khiển bởi ánh sáng: ban ngày có ánh sáng thì cơ thể tỉnh táo, ban đêm thiếu ánh sáng thì tuyến tùng tiết melatonin gây buồn ngủ, nhịp sinh học chậm lại để chuẩn bị cho giấc ngủ.
- Màn hình điện thoại phát ra ánh sáng (nhất là ánh sáng xanh). Khi ta dùng điện thoại sát giờ ngủ, mắt vẫn tiếp nhận ánh sáng mạnh, cơ thể "hiểu nhầm" là trời còn sáng (vẫn là ban ngày).
- Ánh sáng này ức chế tuyến tùng tiết melatonin. Thiếu melatonin thì tín hiệu gây buồn ngủ không xuất hiện, nhịp sinh học không chuyển sang trạng thái nghỉ được.
- Thời điểm dùng điện thoại lại rơi đúng vào khoảng 2 giờ trước khi ngủ — giai đoạn đồng hồ sinh học nhạy cảm nhất, nên tác động làm rối loạn nhịp sinh học càng mạnh. Hậu quả là khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu, thậm chí mất ngủ.
b) Mỗi người nên làm gì để duy trì nhịp sinh học ổn định cho giấc ngủ
- Đi ngủ và thức dậy vào giờ cố định mỗi ngày (kể cả ngày nghỉ) để nhịp sinh học được ổn định.
- Không dùng điện thoại, máy tính, tivi… trong khoảng 2 giờ trước khi ngủ, tránh để ánh sáng ức chế tiết melatonin.
- Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh, mát mẻ, giảm ánh sáng vào buổi tối để kích thích tiết melatonin đúng lúc.
- Ban ngày nên tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, hoạt động thể chất hợp lí để củng cố nhịp ngày đêm.
- Tránh dùng chất kích thích (cà phê, trà đặc, nước tăng lực…) vào buổi chiều tối vì chúng gây tỉnh táo, làm rối loạn giấc ngủ.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.