Giải Luyện tập và vận dụng 1 trang 67 SGK Sinh học 12

Lời giải

Phân tích yêu cầu

Người có kiểu nhiễm sắc thể (NST) giới tính $XYY$ mang hai NST $Y$ và một NST $X$, tức là có 3 NST giới tính (thể ba nhiễm ở cặp NST giới tính). Cần giải thích cơ chế tạo ra hợp tử $XYY$ dựa trên sự thụ tinh giữa giao tử đực và giao tử cái.

Nhận xét về nguồn gốc NST $Y$

- NST $Y$ chỉ có ở người bố ($XY$); người mẹ ($XX$) không mang NST $Y$.
- Vì cơ thể $XYY$ có hai NST $Y$, nên hai NST $Y$ này phải cùng do bố truyền cho qua một giao tử đực mang $YY$. Người mẹ chỉ góp một giao tử bình thường mang $X$.

Cơ chế hình thành (đột biến lệch bội do rối loạn phân li NST trong giảm phân ở bố)

- Trong giảm phân tạo tinh trùng ở bố, ở lần phân bào I cặp NST giới tính $XY$ phân li bình thường: NST $X$ đi về một tế bào, NST $Y$ đi về tế bào kia.
- Ở lần phân bào II, tế bào chứa NST $Y$ (lúc này $Y$ gồm hai chromatit chị em) bị rối loạn phân li: hai chromatit chị em của NST $Y$ không tách nhau ra, cùng đi về một cực.
- Kết quả tạo ra giao tử đực bất thường mang $YY$ (và một loại giao tử không mang NST giới tính nào, loại giao tử $O$).
- Giao tử đực $YY$ này kết hợp (thụ tinh) với giao tử cái bình thường mang $X$ của mẹ:

$$YY \;(\text{tinh trùng}) + X \;(\text{trứng}) \rightarrow XYY \;(\text{hợp tử})$$

- Hợp tử $XYY$ phát triển thành người có kiểu NST giới tính $XYY$.

Kết luận

Cơ chế: do rối loạn phân li của cặp NST giới tính trong lần giảm phân II ở người bố, làm hai chromatit của NST $Y$ không phân li, tạo tinh trùng mang $YY$; tinh trùng này thụ tinh với trứng $X$ bình thường của mẹ tạo hợp tử $XYY$.

Đáp số