Giải Bài 1 trang 50 SGK Sinh học 12

Lời giải

## Sơ đồ khái quát: sản phẩm của các allele thuộc cùng một gene hình thành nên tính trạng

Cơ sở lí thuyết:

Mỗi gene có thể tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau gọi là các allele. Ở cơ thể lưỡng bội ($2n$), trên cặp nhiễm sắc thể tương đồng có hai allele của cùng một gene. Mỗi allele được biểu hiện qua hai giai đoạn: phiên mã (tạo mRNA) và dịch mã (tạo protein). Các sản phẩm protein này tương tác với nhau và với môi trường để hình thành nên tính trạng của cơ thể.

Sơ đồ khái quát:

```
Gene (một locus trên NST)
|
__________|__________
| |
Allele A Allele a
(trên NST thứ nhất) (trên NST thứ hai)
| |
Phiên mã Phiên mã
| |
mRNA_A mRNA_a
| |
Dịch mã Dịch mã
| |
Protein A Protein a
|_____________________|
|
Tương tác / kết hợp
|
TÍNH TRẠNG
```

Giải thích sơ đồ:

- Phiên mã: Mỗi allele ($A$ và $a$) được dùng làm khuôn tổng hợp phân tử mRNA tương ứng (mRNA$_A$ và mRNA$_a$) trong nhân tế bào.
- Dịch mã: Mỗi mRNA được dịch mã ở ribosome trong tế bào chất tạo ra chuỗi polypeptide (protein) tương ứng:
- Allele $A$ $\rightarrow$ Protein A
- Allele $a$ $\rightarrow$ Protein a
- Hình thành tính trạng: Các protein do hai allele tạo ra cùng tồn tại trong tế bào, tương tác với nhau và với yếu tố môi trường $\rightarrow$ biểu hiện thành kiểu hình (tính trạng).

Lưu ý về mối quan hệ kiểu gene — kiểu hình:

- Kiểu gene đồng hợp trội $AA$: chỉ tạo Protein A.
- Kiểu gene đồng hợp lặn $aa$: chỉ tạo Protein a.
- Kiểu gene dị hợp $Aa$: tạo cả Protein A và Protein a; tính trạng biểu hiện tùy kiểu tương tác giữa hai allele (trội hoàn toàn, trội không hoàn toàn, đồng trội…).

Kết luận: Mỗi allele của cùng một gene tổng hợp nên một loại sản phẩm (protein) riêng; các sản phẩm này tương tác với nhau để hình thành nên tính trạng của cơ thể.

Đáp số