Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Câu hỏi trang 32 SGK Sinh học 11

Bài 4. Quang hợp ở thực vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Những yếu tố ngoại cảnh nào ảnh hưởng đến cường độ quang hợp? Giải thích cơ sở khoa học.

Lời giải

Cường độ quang hợp (lượng CO₂ cây hấp thụ hoặc O₂ thải ra trên một đơn vị diện tích lá trong một đơn vị thời gian) chịu ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh chủ yếu sau:

a) Ánh sáng

Ánh sáng là nguồn năng lượng cung cấp cho pha sáng của quang hợp. Cần xét hai mặt:
- *Cường độ ánh sáng:* Khi tăng cường độ ánh sáng, cường độ quang hợp tăng cho đến khi đạt điểm bão hòa ánh sáng (từ điểm này tăng ánh sáng nữa thì cường độ quang hợp không tăng thêm, thậm chí có thể giảm). Dưới điểm bù ánh sáng (cường độ ánh sáng mà tại đó cường độ quang hợp bằng cường độ hô hấp), cây không tích lũy được chất hữu cơ.
- *Thành phần quang phổ:* Diệp lục hấp thụ mạnh nhất ánh sáng vùng đỏ và xanh tím; các tia này có hiệu quả quang hợp cao nhất. Các loại tia sáng khác nhau còn ảnh hưởng đến loại sản phẩm quang hợp tạo thành.

b) Nồng độ CO₂

CO₂ là nguyên liệu của pha tối (pha đồng hóa CO₂). Khi tăng nồng độ CO₂, cường độ quang hợp tăng, sau đó tăng chậm lại và đạt điểm bão hòa CO₂; vượt quá trị số này, cường độ quang hợp giảm. Nồng độ CO₂ thấp nhất mà cây bắt đầu quang hợp vào khoảng 0,008 – 0,01%.

c) Nước

Nước vừa là nguyên liệu trực tiếp của quang hợp (cung cấp H⁺ và electron, giải phóng O₂ trong pha sáng), vừa là môi trường cho các phản ứng. Nước còn điều tiết độ mở của khí khổng, qua đó ảnh hưởng đến sự khuếch tán CO₂ vào lá. Khi cây thiếu nước, khí khổng đóng bớt, CO₂ vào lá giảm nên cường độ quang hợp giảm.

d) Nhiệt độ

Quang hợp gồm nhiều phản ứng do enzyme xúc tác (nhất là ở pha tối), nên phụ thuộc nhiệt độ. Trong giới hạn sinh lí, khi tăng nhiệt độ thì cường độ quang hợp tăng; đạt nhiệt độ tối ưu (thường khoảng 25 – 35 °C tùy loài), cường độ quang hợp cao nhất. Nhiệt độ quá cao làm biến tính enzyme, quá thấp làm giảm hoạt tính enzyme, đều làm cường độ quang hợp giảm.

e) Nguyên tố khoáng (dinh dưỡng khoáng)

Các nguyên tố khoáng tham gia cấu tạo và hoạt hóa bộ máy quang hợp: N, Mg là thành phần cấu tạo diệp lục; Fe, Cu tham gia tổng hợp diệp lục và cấu tạo các chất truyền electron; K điều tiết đóng mở khí khổng; P tham gia tạo ATP, NADPH… Do đó dinh dưỡng khoáng đầy đủ, cân đối sẽ làm tăng cường độ quang hợp.

Kết luận: Năm nhóm yếu tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến cường độ quang hợp là ánh sáng, nồng độ CO₂, nước, nhiệt độ và nguyên tố khoáng. Chúng tác động bằng cách cung cấp nguyên liệu, năng lượng cho quang hợp hoặc điều tiết hoạt động của enzyme và khí khổng; các yếu tố này tác động đồng thời và có liên quan chặt chẽ với nhau.

Đáp số

Ánh sáng: cường độ (điểm bù, điểm bão hòa ánh sáng) và thành phần quang phổNồng độ CO₂: nguyên liệu pha tối, có điểm bão hòa CO₂Nước: nguyên liệu pha sáng và điều tiết đóng mở khí khổngNhiệt độ: ảnh hưởng hoạt tính enzyme, có nhiệt độ tối ưu (~25–35 °C)Nguyên tố khoáng: cấu tạo và hoạt hóa bộ máy quang hợp (N, Mg, Fe, K, P…)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.