Giải Bài 2 trang 68 SGK Sinh học 11
Đề bài
Bảng dưới đây cho thấy nhịp tim của một số động vật:
Cho nhận xét về mối liên quan giữa nhịp tim và kích thước cơ thể động vật. Tại sao nhịp tim lại khác nhau ở các loài động vật?
Bảng nhịp tim của một số động vật:
| Động vật | Nhịp tim/phút |
| --- | --- |
| Voi | 25 – 40 |
| Trâu | 40 – 50 |
| Lợn | 60 – 90 |
| Mèo | 110 – 130 |
| Chuột | 720 – 780 |
Lời giải
a) Nhận xét về mối liên quan giữa nhịp tim và kích thước cơ thể động vật
Dựa vào bảng số liệu, ta thấy:
| Động vật | Nhịp tim/phút |
| --- | --- |
| Voi | 25 – 40 |
| Trâu | 40 – 50 |
| Lợn | 60 – 90 |
| Mèo | 110 – 130 |
| Chuột | 720 – 780 |
Theo thứ tự voi → trâu → lợn → mèo → chuột, kích thước (khối lượng) cơ thể giảm dần thì nhịp tim lại tăng dần. Như vậy, nhịp tim tỉ lệ nghịch với kích thước (khối lượng) cơ thể động vật: động vật có kích thước cơ thể càng lớn thì nhịp tim càng chậm, động vật có kích thước cơ thể càng nhỏ thì nhịp tim càng nhanh.
b) Giải thích tại sao nhịp tim lại khác nhau ở các loài động vật
- Động vật có kích thước cơ thể càng nhỏ thì tỉ lệ giữa diện tích bề mặt cơ thể và thể tích cơ thể (tỉ lệ S/V) càng lớn, nên nhiệt lượng mất vào môi trường càng nhiều. Để bù lại lượng nhiệt mất đi và duy trì thân nhiệt ổn định, cơ thể phải tăng cường chuyển hoá, làm tăng nhu cầu về và chất dinh dưỡng của tế bào.
- Vì vậy, tim phải đập nhanh hơn để tăng tốc độ vận chuyển máu, cung cấp đủ và chất dinh dưỡng cũng như đào thải nhanh các sản phẩm của quá trình chuyển hoá, đáp ứng cường độ trao đổi chất cao của cơ thể nhỏ.
- Ngược lại, động vật có kích thước cơ thể lớn có tỉ lệ S/V nhỏ, cường độ chuyển hoá thấp hơn nên nhu cầu thấp hơn, do đó nhịp tim chậm hơn.
→ Sự khác nhau về cường độ trao đổi chất (gắn với kích thước cơ thể) là nguyên nhân làm cho nhịp tim khác nhau ở các loài động vật.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.