Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Bài 2 trang 68 SGK Sinh học 11

Bài 10. Tuần hoàn ở động vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bảng dưới đây cho thấy nhịp tim của một số động vật:

Cho nhận xét về mối liên quan giữa nhịp tim và kích thước cơ thể động vật. Tại sao nhịp tim lại khác nhau ở các loài động vật?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 68 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng nhịp tim của một số động vật:

| Động vật | Nhịp tim/phút |
| --- | --- |
| Voi | 25 – 40 |
| Trâu | 40 – 50 |
| Lợn | 60 – 90 |
| Mèo | 110 – 130 |
| Chuột | 720 – 780 |

Lời giải

a) Nhận xét về mối liên quan giữa nhịp tim và kích thước cơ thể động vật

Dựa vào bảng số liệu, ta thấy:

| Động vật | Nhịp tim/phút |
| --- | --- |
| Voi | 25 – 40 |
| Trâu | 40 – 50 |
| Lợn | 60 – 90 |
| Mèo | 110 – 130 |
| Chuột | 720 – 780 |

Theo thứ tự voi → trâu → lợn → mèo → chuột, kích thước (khối lượng) cơ thể giảm dần thì nhịp tim lại tăng dần. Như vậy, nhịp tim tỉ lệ nghịch với kích thước (khối lượng) cơ thể động vật: động vật có kích thước cơ thể càng lớn thì nhịp tim càng chậm, động vật có kích thước cơ thể càng nhỏ thì nhịp tim càng nhanh.

b) Giải thích tại sao nhịp tim lại khác nhau ở các loài động vật

- Động vật có kích thước cơ thể càng nhỏ thì tỉ lệ giữa diện tích bề mặt cơ thể và thể tích cơ thể (tỉ lệ S/V) càng lớn, nên nhiệt lượng mất vào môi trường càng nhiều. Để bù lại lượng nhiệt mất đi và duy trì thân nhiệt ổn định, cơ thể phải tăng cường chuyển hoá, làm tăng nhu cầu về O2O_2 và chất dinh dưỡng của tế bào.

- Vì vậy, tim phải đập nhanh hơn để tăng tốc độ vận chuyển máu, cung cấp đủ O2O_2 và chất dinh dưỡng cũng như đào thải nhanh các sản phẩm của quá trình chuyển hoá, đáp ứng cường độ trao đổi chất cao của cơ thể nhỏ.

- Ngược lại, động vật có kích thước cơ thể lớn có tỉ lệ S/V nhỏ, cường độ chuyển hoá thấp hơn nên nhu cầu O2O_2 thấp hơn, do đó nhịp tim chậm hơn.

→ Sự khác nhau về cường độ trao đổi chất (gắn với kích thước cơ thể) là nguyên nhân làm cho nhịp tim khác nhau ở các loài động vật.

Đáp số

Nhịp tim tỉ lệ nghịch với kích thước cơ thể: cơ thể càng nhỏ, nhịp tim càng nhanhCơ thể nhỏ có tỉ lệ S/V lớn, cường độ chuyển hoá cao, nhu cầu O₂ lớn nên tim đập nhanh hơn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.