Giải Câu hỏi 2 trang 63 SGK Sinh học 11
Đề bài
Nghiên cứu Hình 10.2 và mô tả đường đi của máu (bắt đầu từ tim) trên sơ đồ hệ tuần hoàn đơn của Cá xương và hệ tuần hoàn kép của Thú, từ đó đưa ra khái niệm hệ tuần hoàn đơn và hệ tuần hoàn kép.
Sơ đồ so sánh hai hệ tuần hoàn. (a) Hệ tuần hoàn đơn ở Cá xương: tim chỉ có tâm nhĩ và tâm thất; máu từ tâm thất theo động mạch mang lên mao mạch mang (trao đổi khí), rồi theo động mạch lưng chảy dưới áp lực trung bình đến mao mạch ở cơ quan, sau đó theo tĩnh mạch chủ trở về tâm nhĩ — máu đi qua tim một lần trong mỗi vòng tuần hoàn. (b) Hệ tuần hoàn kép ở Thú: gồm vòng tuần hoàn phổi và vòng tuần hoàn hệ thống. Máu từ tim theo động mạch phổi lên mao mạch phổi rồi theo tĩnh mạch phổi về tim (vòng tuần hoàn phổi); máu từ tim theo động mạch chủ chảy dưới áp lực cao đến mao mạch ở cơ quan rồi theo tĩnh mạch chủ về tim (vòng tuần hoàn hệ thống) — máu đi qua tim hai lần trong mỗi chu trình.
Lời giải
a) Hệ tuần hoàn đơn ở Cá xương
Đường đi của máu (bắt đầu từ tim):
Tâm thất → động mạch mang → mao mạch mang (máu trao đổi khí ở mang, thải và nhận , trở thành máu giàu ) → động mạch lưng (máu chảy dưới áp lực trung bình) → mao mạch ở các cơ quan (trao đổi chất và khí với tế bào, trở thành máu giàu ) → tĩnh mạch chủ → tâm nhĩ → tâm thất.
Nhận xét: Trong mỗi vòng tuần hoàn, máu chỉ đi qua tim một lần và tim chỉ bơm máu vào một vòng tuần hoàn duy nhất. Sau khi qua mao mạch mang, áp lực máu giảm nên máu chảy đến các cơ quan dưới áp lực trung bình, tốc độ chậm.
→ Khái niệm: Hệ tuần hoàn đơn là hệ tuần hoàn mà máu chỉ đi qua tim một lần trước khi đến các cơ quan của cơ thể, trong mỗi chu trình tuần hoàn chỉ có một vòng tuần hoàn.
b) Hệ tuần hoàn kép ở Thú
Đường đi của máu gồm hai vòng tuần hoàn:
- Vòng tuần hoàn phổi (vòng nhỏ): Tâm thất phải → động mạch phổi → mao mạch phổi (máu trao đổi khí ở phổi, thải và nhận , trở thành máu giàu ) → tĩnh mạch phổi → tâm nhĩ trái → tâm thất trái.
- Vòng tuần hoàn hệ thống (vòng lớn): Tâm thất trái → động mạch chủ (máu chảy dưới áp lực cao) → mao mạch ở các cơ quan (trao đổi chất và khí với tế bào, trở thành máu giàu ) → tĩnh mạch chủ → tâm nhĩ phải → tâm thất phải.
Nhận xét: Trong mỗi chu trình, máu đi qua tim hai lần. Vì máu sau khi được tim bơm đi liền đến ngay các cơ quan nên áp lực máu và tốc độ máu cao, đáp ứng tốt hơn nhu cầu trao đổi chất.
→ Khái niệm: Hệ tuần hoàn kép là hệ tuần hoàn mà máu đi qua tim hai lần trong mỗi chu trình, gồm hai vòng tuần hoàn: vòng tuần hoàn phổi (trao đổi khí ở phổi) và vòng tuần hoàn hệ thống (cung cấp máu cho các cơ quan).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.